ColumnStevo Akkerman

De grote kracht van Rutte nu, kan in het vervolg op de coronacrisis zijn zwakte blijken

Soms zou ik een hekel willen hebben aan Mark Rutte, maar dat lukt me eigenlijk nooit, en nu al helemaal niet meer. Begrijp me goed, ik vind het verschrikkelijk dat hij zich verzet tegen de opvang van vijfhonderd gevluchte kinderen, dat hij ze zonder ouders laat wegkwijnen in kampen op de Griekse eilanden. En zo zijn er nog 183 dingen die ik hem kwalijk neem. Maar hoe kan ik een hekel hebben aan een regeringsleider die per fiets op bezoek gaat bij de koning, en dan uit gewoonte die fiets op slot zet onderaan de paleistrap ? Aan een premier die zich niet te klein en te knullig voelt om in coronatijd een dansje mee te doen op een basisschool? En die toch ook het volk ernstig, invoelend en worstelend kan toespreken in tijden van nood?

Ik weet dat er critici zijn die dit naïef vinden, die zich kapot ergeren als Rutte wordt beoordeeld op grond van zijn montere persoonlijkheid in plaats van zijn politieke keuzes, en daar kan ik een heel eind in meegaan. Maar ik denk ook dat de persoonlijkheid van een politicus wel degelijk een factor is in zijn functioneren, zeker in dagen van rampspoed. Dan is de vaardigheid vereist boven verschillen uit te kunnen stijgen, ze niet te ontkennen, maar op geloofwaardige wijze te kunnen aanvoeren dat wat normaal gesproken onaanvaardbaar zou zijn nu niet anders kan. Ik zag dat Rutte deze week weer doen en ik heb daar bewondering voor. Het was van hoog politiek niveau en tegelijkertijd bijna a-politiek. Maar daar ligt op lange termijn wellicht een valkuil.

Wendbaarheid kan ook Rutte's zwakte zijn

In het Trouw-stuk van gisteren over Rutte als staatsman – grote crises bieden vaak een verkorte route naar dat aureool – werd opgemerkt dat de premier politieker handelt dan wel wordt verondersteld. Hij is niet zomaar crisismanager, hij staat merkbaar in een liberaal-ideologische traditie. Dat kan inderdaad het verschil verklaren in aanpak in sommige andere landen, waar van oudsher collectivistischer wordt gedacht.

Maar binnen de Nederlandse politiek staat de ideologie nu echt wel op een heel laag pitje. De scheidslijn links-rechts was nog nooit zo irrelevant, en dat past Rutte als geen ander. Hij was altijd al de man die hevige afweerverschijnselen begon te vertonen als het woord ‘visie’ viel, hij associeerde dat met ‘blauwdrukken’, daar moest hij niets van hebben, dat was hem veel te theoretisch.

Dit principiële pragmatische verschafte Rutte de lenigheid om net zo gemakkelijk aan een kabinet te beginnen waar ‘rechts Nederland zijn vingers bij af kon likken’ (de gedoogconstructie met Wilders), als nu zijn liefde te verklaren aan ‘het Rijnlandse model’, met de staat ‘als schild voor de zwakken’. Maar de wendbaarheid die zijn grote kracht is, zou in het vervolg op de huidige crisis ook zijn zwakte kunnen blijken. Er breekt een tijd aan waarin het managen van het land volstrekt onvoldoende zal zijn, er moeten straks fundamentele keuzes worden gemaakt over de richting die een zich oprichtende samenleving in wil slaan, en zonder visie zal dat niet gaan.

Of noem het staatsmanschap.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden