De grote boer is het zwarte schaap

uitbreiding | Melkveehouder Jawin Klein Hegeman greep zijn kans toen zijn boerderij mocht groeien. Hij betreurt de kritiek van consumenten en kleine boeren op schaalvergroting.

"Als mensen hier langs de A1 rijden en zij zien mijn grote stallen, denken ze vast: bah, daar heb je er weer zo een", zegt Jawin Klein Hegeman. De berichten die binnenkomen bij de pop-upredactie, die deze week in het Overijsselse Bathmen is neergestreken, gaan geregeld over boeren als hij: de melkveehouders met grote stallen die maar uitbreiden en uitbreiden. "Ik wil tegen die mensen zeggen, kom vooral eens kijken wat er in die grote stal gebeurt."

Daar staan bijna tweehonderd koeien die nieuwsgierig de bezoekers bekijken terwijl de melkrobot ongestoord doorwerkt. Dat is een mechanisme arm zoals die ook in autofabrieken is te vinden. Alleen zoekt deze uiers van koeien en plaatst melkbekers op de spenen. Klein Hegeman: "Als al het vee in de hele wereld zou weten hoe goed de dieren het in Nederland hebben, zouden ze rijendik aan de grens staan."

Genoeg nu over de kritiek van buiten, van "burgers die als consument waarschijnlijk naar het goedkoopste pak vla in de winkel lopen". Het gaat Klein Hegeman om de toekomst van de sector. Morgen reist hij af naar Den Haag om daar een manifest aan te bieden aan de leden van de Tweede Kamer. Daarin roepen boeren staatsecretaris Martijn van Dam op om het nou eindelijk eens voor hen op te nemen in Brussel.

Daarna volgt een debat in de Tweede Kamer. De mestproductie in Nederland moet fors omlaag om tegemoet te komen aan de Europese eisen. En dat kan alleen door het aantal koeien te verminderen - een kleine 200.000 moeten er naar de slacht. Dat gaat Klein Hegeman goed voelen komend jaar. Ruim dertig koeien zal hij moeten afstoten. De lijst met potentiële kandidaten ligt al klaar. "Dat betekent minder omzet, maar de kosten blijven net zo hoog, omdat ik mijn lening bij de Rabobank voor de nieuwe stal wel moet afbetalen."

Ja, natuurlijk greep Klein Hegeman vorig jaar zijn kans toen hij kon groeien. Het melkquotum, dat tot dan toe bepaalde hoeveel melk elke boer mocht produceren, werd afgeschaft. Zijn gezin met vier kleine kinderen leeft van de koeien en de paar varkens die hij heeft, net als zijn schoonfamilie en zijn ouders. "Als je inkomen wilt, moet je echt meer dan veertig koeien hebben. Wij zijn gegroeid door het melkveebedrijf van mijn schoonfamilie samen te voegen met ons bedrijf. En we hebben grond aangekocht. We zijn dus wel gegroeid, maar zijn geen intensief landbouwbedrijf geworden."

undefined

Onder vuur

Tenminste, niet helemaal. Zijn boerderij produceert wel meer mest dan het grondgebied kan verwerken. Daarom moet hij een klein deel van zijn mest laten ophalen, het gaat naar het noorden voor de akkerbouw.

Zijn er grenzen aan de groei? "Wat ik vooral wil, is een bedrijf achterlaten waar mijn kinderen iets mee kunnen. Als zij boer willen worden natuurlijk. Mijn vader heeft dat voor mij gedaan, ik wil dat voor mijn kinderen doen."

Niet alleen vanuit consumenten ligt de grote boer onder vuur. Ook de kleinere en biologische boeren wijzen naar bedrijven als die van Klein Hegeman, omdat die zo nodig moesten uitbreiden. Daardoor moeten ook zij vanwege het mestoverschot vee naar de slacht brengen. Klein Hegeman vindt de verdeeldheid in de sector jammer. Toch zal hij zelf niet snel kritiek hebben op zijn collega's . "Iedereen is kundig op zijn gebied en komt op voor zijn eigen belangen." En dat het zuur is dat ook de kleinere boer moet inleveren, snapt hij ook wel. "Maar toch, ook zij zijn gegroeid en stoten daardoor meer fosfaat uit."

Had Klein Hegeman van tevoren geweten dat de sector met honderdduizenden koeien moet krimpen, ja, dan had hij het misschien anders gedaan. Maar spijt?

"Nee. We hebben toen de keuze gemaakt die we op dat moment de beste vonden. Doe je dat niet, dan ben je geen ondernemer."

undefined

kom langs bij de Pop-upredactie

De pop-upredactie is deze week in Bathmen, van oudsher een agrarisch dorp in Overijssel. Trouw gaat er op zoek naar de verdwijnende boeren en hun cultuur.

We stellen reacties en vragen van lezers zeer op prijs.

Kom tussen 12 en 13 uur langs bij het Cultuurhuus (Schoolstraat 6-A in Bathmen) of neem contact op via popup@trouw.nl. Volg de redactie via www.trouw.nl, Facebook of Twitter: @pop_uptrouw

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden