Klein Verslag

De Grote Berg ontploft niet zomaar - hij ontploft uit wraak of uit woede

null Beeld Wim Boevin000
Beeld Wim Boevin000

'Benarkah Gunung Agung meletus karena 'manusia semakin materialistis'? Dat is de vraag, die gesteld werd boven een 'Indonesischtalig' artikel op de site van de BBC. En uit mijn oude dagen, toen ik nog Bahasa Indonesia leerde, weet ik dat de vraag hier luidt of het waar is dat de Gunung Agung op uitbarsten staat omdat de mensheid steeds materialistischer wordt.

Wim Boevink

Er stond een foto bij van een toerist, die een vrolijke andere toerist fotografeert tegen de achtergrond van de rokende berg.

Ja, de angst kruipt binnen en wakkert zulke verbanden aan. Gunung Agung, de Grote Berg op Bali, rookt en buldert al weken en men vreest van de Grote Berg een Grote Klap. Maar voor de Balinezen is Gunung Agung ook een heilige berg, een woonplaats van de goden, zoals de Olympus dat was voor de oude Grieken.

In 1963 barstte hij voor het laatst uit, na een rustperiode van 120 jaar. Bijna 1600 mensen kwamen om het leven, en zo'n half miljoen Balinezen moesten uitwijken naar andere eilanden van de archipel. Sommigen legden achteraf een mythisch verband tussen die uitbarsting en de grote politieke onrust van de jaren 1965-66, toen een anti-communistische zuivering leidde tot een massamoord.

De Grote Berg ontploft niet zomaar. Hij ontploft uit wraak of uit woede.

Een ieder die weleens een werkende vulkaan beklom, weet hoe indrukwekkend dit natuurverschijnsel is. Zelf heb ik zwetend en rillend in de zwaveldampen gestaan van de vulkaan op Tanna, in de Stille Zuidzee, en ook op de kraterranden van de Tangkuban Perahu en de Bromo op Java.

Krakatau

Het is niet vreemd zulke bergen te zien als goddelijke werktuigen en de eigen nietigheid te ervaren. Maar Gunung Agung verontrust me, en hoewel we er een halve wereld vandaan wonen, leef ik mee met de Balinezen. De vulkanen van Indonesië kunnen in een vreselijke toorn uitbarsten, zoals we weten van de Krakatau, de vulkaan in de zeeëngte tussen Sumatra en Java, die in 1883 uitbarstte en instortte, waarop zeewater de krater binnenstroomde en daarna die daverende explosie volgde, die in de verre omtrek de trommelvliezen van zeelieden deed knappen, en vloedgolven van dertig meter hoog over het kustgebied van Java deed slaan.

Ik zocht gisteren via Facebook even contact met Leo, oud-medewerker van deze krant, die een aantal jaar geleden met een surfplank naar Bali vertrok en er is gebleven; hij woont met Balinese vrouw en kind in de hoofdstad Denpasar.

null Beeld Wim Boevin000
Beeld Wim Boevin000

Leo had, toen ik over de Krakatau begon, net op dat moment precies dezelfde gedachte gehad, wat gezien de afstand en het tijdsverschil tussen ons al wonderlijk genoeg was. Hij schreef zich op 48 kilometer van de vulkaan redelijk veilig te voelen, maar hij werd wel steeds onrustiger. 'We houden ons vast aan de experts, evacuation zone 12 km.'

Ik vroeg hem of er een noodplan bestond. 'Mijn schoonvader woont hier een steenworp afstand vandaan en heeft de uitbarsting in 1963 meegemaakt. Hij haalt z'n schouders erbij op, zegt dat het hier allemaal wel meeviel.'

Maar een noodplan was er niet.

Het was er voortdurend zwaar bewolkt met onweer; as was op Denpasar nog niet neergedaald. 'Maar bij iedere harde donderklap is het schrikken.'

Ik denk aan Leo en zou graag een reukoffer brengen aan de hindoegoden.

Lees ook

- De autoriteiten kondigen een grote evacuatie aan rond een uitbarstende vulkaan op het Indonesische eiland Bali. Maar ondanks de erupties wil niet iedereen weg.

- Wim Boevink schrijft vier keer per week een Klein Verslag. Eerdere afleveringen zijn terug te lezen op trouw.nl/kleinverslag.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden