De Groot: 'gereformeerde bond is demagogisch'/Iedere familie heeft zo'n vreselijke oom die ze niet wil missen

UTRECHT - “Wat de Gereformeerde bond op het ogenblik doet is pure demagogie. Ze zetten de zaken steeds meer op scherp, maar argumenten beginnen te ontbreken. Ik zou ze wel wakker willen schudden: kijk toch uit waar je mee bezig bent! Bij de rest van de kerk is de rek er nu echt helemaal uit. Er ontstaat een stemming van 'dan maar geen compromis'.”

AGNES AMELINK

Geërgerd en wanhopig klinkt dominee Ynte de Groot als hij de Gereformeerde bond in de hervormde kerk voor het laatst smeekt: houd nou toch eens op om alleen maar met je hakken in het zand te gaan. Die Verenigde protestantse kerk van hervormden, gereformeerden en lutheranen komt er toch wel. Lever daarom liever een inhoudelijke bijdrage. Echt, Samen op Weg, de Nederlandse hervormde kerk, ze kunnen niet zonder de orthodoxie. Maar als het zo doorgaat. . .

Na vijf jaar synodelidmaatschap, waarvan de laatste twee als lid van het moderamen (dagelijks bestuur), komt er voor De Groot morgen een einde aan zijn zittingsperiode. Voorafgaand aan de gecombineerde synodevergadering van de drie kerken (de 'triosynode') kiezen de hervormde afgevaardigden twee nieuwe vertegenwoordigers in het dagelijks bestuur.

Afgelopen maandag werd zijn afscheid, en dat van de eveneens hervormde diaken Pauline Gerritsen, alvast gevierd met een etentje en een bezoek aan het Catharijneconvent in Utrecht. Niet alleen met hervormden onder elkaar, maar ook met de gereformeerde en lutherse moderamina. “De sfeer is goed”, beaamt De Groot. “Het waren weliswaar tropenjaren, maar ik heb het altijd graag gedaan. Ik vind het zelfs wel een beetje jammer dat het afgelopen is.”

De moderamina, de gekozen bestuurders die het meest met hun neus bovenop de kerkfusie-perikelen zitten, staan ook eensgezind achter de voorstellen die de drie synodes tot en met zaterdag te behandelen krijgen. De Groot: “Die voorstellen zijn goed en verantwoord. Er moet weer een inhoudelijk gesprek over kerk-zijn van de grond komen. Dat kan, doordat we alle tijd nemen voor de behandeling van de kerkorde (de beginselverklaring van de nieuwe, gefuseerde kerk). Tegelijk moeten we verder met het in elkaar schuiven van de bureaus van beide kerken. Zoals het er nu uit ziet moet er binnen twee jaar functioneel één arbeidsorganisatie zijn. Daar zijn kerken en gemeenten echt aan toe.”

Voor dat inhoudelijke gesprek, het kerkorde-traject, zoals dat in synodejargon heet, hebben we de Gereformeerde bond nodig, zegt De Groot. “want laten we wel zijn, die arbeidsorganisatie dat interesseert ze niet eens. Bondsgemeenten maken nauwelijks gebruik van het landelijk apparaat. Die hebben hun eigen bureau voor zending, voor jeugdwerk. Het gaat hun dus puur om de kerkorde, maar daar hebben ze de laatste twee jaar niet meer echt over meegepraat.”

“En met wat ze nu doen - zeggen dat de hervormde synode haar gezag verspeelt door niet te luisteren naar de classicale vergaderingen - daarmee zet de Bond de zaken ongelofelijk op scherp.” De Groot doelt hiermee op de open brieven die verleden week verschenen in De Waarheidsvriend, inmiddels ondertekend door 330 hervormde predikanten.

Daarin verwijt de Bond het dagelijks bestuur dat het zich doof houdt voor de geluiden van de regionale kerkvergaderingen. De Groot: “Wie zitten er in de synode? Afgevaardigden van de classes toch zeker! Die hebben toch geen gaatje in hun hoofd! Dan kun je toch niet volhouden dat de synode de geluiden uit het land negeert.”

Geen argumenten

“Het begint de gereformeerde bond aan argumenten te ontbreken, lijkt het wel. Vijf jaar geleden ging het om het dwingend karakter van de kerkfusie. Okee, bondsgemeenten zouden niet gedwongen worden tot samenwerking. Toen begon men over het belijdend karakter van de ontwerp-kerkorde. Daar is een wezenlijke bijstelling uit voortgekomen, En zo gaat het maar door. De bezwaren van de bond zijn even ongrijpbaar als een stuk zeep in het bad.”

De Groot: “De Bond moet goed bedenken dat er een verschuiving in de houding van de rest van de kerk is opgetreden. Vijf jaar geleden heerste kerkbreed de opvatting dat de bonders er echt bijhoren. Ik moet zeggen, ik word erdoor verscheurd. We hebben altijd willen luisteren naar hun inhoudelijke bijdragen. Die zijn waardevol. Maar nu gaat het helemaal nergens meer over, alleen nog om neuzen tellen. Dit is de gereformeerde bond onwaardig. Dit is beneden hun maat.”

Vooral de dreiging van achttien synodeleden van de rechterflank (Bond en Confessionele vereniging), dat ze alleen nog ter synode verschijnen om er hun stem uit te brengen zit De Groot hoog. “Als ze weigeren nog een bijdrage te leveren, dan breekt er voor mij iets. En niet alleen bij mij. Dan moet de synode zich nog maar eens achter de oren krabben of er bij de finale stemming over de kerkorde wel een besluit met tweederde meerderheid genomen moet worden. Laten we dan maar gewoon de helft plus één doen.”

Dit klinkt toch allemaal erg naar een inleiding tot afscheid. Ynte de Groot, vanaf morgen weer gewoon gemeentepredikant (Samen op Weg in een wijk van Groningen - afgelopen zondag nam hij afscheid van Assen waar hij zeven jaar stond), etaleert dezelfde machteloze woede als de triosynode van november liet zien. Ook daar was het woord hoofdzakelijk aan de voorstanders van Samen op Weg. Die sloegen de hervormde bestuurders juist om de oren met het verwijt dat ze “een heel groot oor aan de rechterkant hadden, maar aan het linker doof schenen”.

De Groot:“Ik wil mijn zorg uitgesproken hebben. Iedere familie heeft wel zo'n vreselijke oom, die ze toch niet kunnen missen. De Bond heeft iets wezenlijks bij te dragen, maar dat houden ze achter. En laten we wel zijn. De discussies die nu in het kader van Samen op Weg gevoerd moeten worden, zouden ook in de Nederlandse hervormde kerk gevoerd moeten worden. Over de betekenis van het huwelijk. Over de verhouding tussen doop, belijdenis en Avondmaal. Zonder die discussies is de hervormde kerk zichzelf ook niet meer. Als de Bond dat niet meer wil moeten ze een bunkertje bouwen en er zichzelf in opsluiten.”

Dan weer flemend, dan weer dreigend zegt De Groot in een gesprek van anderhalf uur eigenlijk maar één ding: de rek is er helemaal uit. Moet hij dan langzamerhand niet toegeven dat de Gereformeerde bond maar beter in zijn boze sop kan gaarkoken? De Groot, bezwerend: “Dat wìl ik niet vinden. Je voelt het soms wel, maar ik wil het niet vinden. Zelfs in het slechtste huwelijk gebeuren ook mooie dingen. Maar ik moet toegeven, de mooie momenten worden steeds schaarser.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden