De grofgebekte zakenman doet het goed bij witte protestanten

De meeste evangelicals kiezen voor Donald Trump. Want Hillary Clinton vinden ze nog veel erger.

Als Amerika dinsdag naar de stembus gaat, schrijft het niet alleen politieke geschiedenis. Ook de historie van het Amerikaanse christendom krijgt er een hoofdstuk bij. Titel: 'Donald Trump'. Ondertitel: 'Hoe evangelicals vielen voor een presidentskandidaat die stond voor bijna alles wat ze verafschuwden.'

Een analyse die Kieskompas uitvoerde in opdracht van Trouw bevestigt dat Trump de afgelopen maanden protestanten voor zich heeft gewonnen. Ongeveer 26 procent is van plan om op Hillary Clinton te stemmen, 42 procent gaat voor Trump. De organisatie baseert zich op de resultaten van haar Amerikaanse stemwijzer.

Afgelopen maanden werd uit andere onderzoeken al duidelijk uit welke hoek dat enthousiasme komt: witte protestantse conservatieven. Van de zogenoemde witte evangelicals is maar liefst tweederde tot driekwart pro-Trump. Dat zij Republikeins stemmen, verrast niemand. Sinds eind jaren '70 is vier op de vijf evangelicals rechts. Wel opmerkelijk is dat ze óók Republikeins gaan nu die partij een kandidaat heeft voortgebracht die zo ongeveer het tegenovergestelde is van een godvrezende family man. En die ook nauwelijks moeite doet om zo over te komen.

Zijn opschepperij, zijn grove taalgebruik, de vele claims over zijn onethische gedrag als zakenman: kennelijk is het allemaal geen bezwaar. Kent hun Republikeinse loyaliteit geen grenzen?

De steun voor Trump heeft niet eens zo veel van doen met Trump zelf, zegt politicoloog en expert op het gebied van religieus rechts Matthew Wilson van Southern Methodist University in Dallas. "Evangelicals zien heus dat Trump op allerlei punten tekortschiet. Maar de meesten hebben echt een hele, hele grote hekel aan Hillary Clinton. Door haar strijd voor vrouwenrechten en het recht op abortus is ze symbool komen te staan voor alles wat verkeerd is aan progressieve politiek."

Trump komt zo bovendrijven als de minste van twee kwaden. Tijdens de voorverkiezingen gingen de meeste protestanten voor zijn meer traditioneel conservatieve rivaal Ted Cruz, blijkt uit de cijfers van Kieskompas. Maar hij is van het toneel verdwenen.

Pragmatisme lijkt nu een belangrijke rol te spelen: prominente evangelicals die zich voor Trump hebben uitgesproken, deden dat vooral vanwege het Hooggerechtshof. Hun kandidaat heeft beloofd conservatieve rechters te benoemen, en zulke rechters kunnen aanblijven tot hun overlijden. Het effect van van die benoemingen zal decennialang merkbaar zijn.

Het Hof gaat zich de komende jaren vrijwel zeker buigen over abortus, het thema dat voor evangelicals het zwaarste weegt. In hoeverre mogen staten dat aan banden leggen? Ook op andere onderdelen van de christelijke cultuurstrijd hebben ze de gunst van het Hof nodig. Religieuze gewetensbezwaren bijvoorbeeld: het recht om als bakker geen cake te hoeven bakken voor een homobruiloft. En de scheiding van kerk en staat: de vraag of je als burgemeester een kerststal voor het gemeentehuis mag zetten.

Het afgelopen jaar woedde in evangelical-media niettemin een stevige discussie. Als we ons zó blindstaren op verzet tegen progressieve ideeën dat we onze ziel verkopen aan een figuur als Trump, gaat er iets goed mis, vonden sommigen.

Die discussie bereikte het kookpunt na het uitlekken van het filmpje waarin Trump opschepte dat hij vrouwen 'bij de poes' pakte. Enkele prominenten die zich tot dat moment op de vlakte hadden gehouden, konden zich toen niet meer inhouden. De redactie van tijdschrift Christianity Today bijvoorbeeld, ooit de spreekbuis van de biblebelt. 'Er is een punt waarop strategie omslaat in afgoderij', constateerde die fel, verwijzend naar het idee dat een stem voor Trump een strategische stem is. De buitenwereld 'ziet nu dat sommigen van ons zo vol zijn van onze eigen belangen dat we bereid zijn om in zee te gaan met iemand die afbreuk doet aan alles wat heilig voor ons is'. Over een paar jaar zullen we terugkijken met een gigantische kater, voorspelden andere critici. Dan zullen we zien dat dit hoofdstuk in onze geschiedenis wemelt van de zwarte bladzijden.

Dat soort polemiek wekt de indruk dat evangelicals verdeeld zijn over hun steun aan Trump, zegt Wilson. "Maar volgens vrijwel alle peilingen valt dat dus wel mee. Opiniemakers en columnisten behoren tot de elite, hun ideeën zijn meestal niet representatief voor die van doorsnee evangelicals. Een deel van de massa zal zich na dat gelekte filmpje hebben afgevraagd of ze wel achter Trump konden blijven staan. Maar niets wijst erop dat ze zich toen massaal bedacht hebben. Nu gaat het in rechtse media en op christelijke radio weer vooral over Clinton en haar e-mails."

Vanaf de kansel zullen dit weekend geen stemadviezen klinken. Kerken die een bepaalde kandidaat steunen, lopen het risico dat ze hun belastingvrijstellingen kwijtraken. Al weet een beetje predikant het natuurlijk zo te verwoorden dat iedereen wel begrijpt wie zijn voorkeur heeft.

Protestanten voor Trump, katholieken voor Clinton

Amerika's kerkelijke landschap is verdeeld. Trump mag dan een meerderheid van de protestanten en een grote meerderheid van de evangelicals achter zich hebben, katholieken voelen meer voor Clinton. Afgaand op de cijfers van Kieskompas is het percentage katholieke Trump-supporters lager dan 15 procent. "Tijdens de voorverkiezingen was dat gat nog veel minder groot", vertelt André Krouwel van Kieskompas en de Vrije Universiteit. "Kennelijk zien veel katholieken Trump echt niet zitten. Dat zou ermee te maken kunnen hebben dat veel latino's katholiek zijn en dat Angelsaksische katholieken solidair met hen zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden