De groene dakrevolutie

Dakboerderij in Bangkok, Thailand.Beeld epa

Afgelopen week vond ik op mijn laptop een filmpje dat ik toen ik studeerde maakte. Het filmpje stamt uit 2009 en dat is inderdaad nog niet zo lang geleden, maar ik weet zeker dat destijds weinig mensen in Nederland van urban farming gehoord hadden. In dit jaartal was het overigens ook nog abnormaal om je leven te delen op Facebook en werden Twitteraars nog uitgelachen vanwege het doen van updates in 140 tekens.

Tuinieren bevordert sociale cohesie
Het filmpje gaat over een volkstuincomplex in het Utrechtse Overvecht. Als je door de geluidskwaliteit en onregelmatige zoom-ins heenkijkt, is het verhaal interessant: in het volkstuincomplex 'boeren' allerlei nationaliteiten kriskras door elkaar. Brengt in de ene tuin een Hindoestaanse familie de zondagmiddag al etend door, ernaast schoffelt een Irakese man in de aarde. Daarnaast oogst een Thaise vrouw haar amsoi en op de achtergrond zien we een Turks echtpaar bezig met hun plantjes. Al deze mensen beamen de boodschap van het filmpje: tuinieren bevordert de integratie en sociale cohesie. Met al hun verschillende achtergronden hebben ze een ding gemeenschappelijk: ze zijn bezig met voedsel.

Deze volkstuintjes zijn dan wel van alle tijden, in ongeveer dezelfde periode kregen andere vormen van stadslandbouw voorzichtig een plek in ons land. Van kleinschalige buurtinitiatieven op braakliggende terreinen tot commerciële stadsakkers die produceren voor horeca in de buurt. Tegenwoordig lijkt het er zelfs op dat iedereen een beetje stadsboer is geworden. Waarom is stadslandbouw eigenlijk belangrijk? Han Wiskerke, hoogleraar in Wageningen en lector voedsellandschappen aan de Academie van Bouwkunst in Amsterdam, legde in april aan Trouw uit dat landbouw in en om de stad een 'uitdrukking is van onze behoefte aan verandering'. Alsof we door ons eigen eten te verbouwen als het ware grip krijgen op de manier waarop grootschalige voedselproductie plaatsvindt. In het stuk zegt Wiskerke: ''Er is veel wantrouwen rondom ons eten. Dat betreft niet alleen de kwaliteit van onze voeding, maar ook de zeggenschap erover. Voedselproductie is nu te anoniem, het moet weer zichtbaar zijn. Dat geeft vertrouwen en biedt kwaliteit.''

345 miljoen vierkante meter aan platte daken ongebruikt
In de Verenigde Staten is urban farming gigantisch groot: een beweging die er zelfs voor zorgt dat sommige jonge stadsbewoners hun stadse bestaan opgeven voor een leven op het platteland. In industriesteden als Detroit veranderen braakliggende terreinen in moestuinen die vervolgens weer werk verschaffen aan werkloze Amerikanen. Door het ruimtegebrek in dichtbevolkte steden is het boeren als bijna vanzelfsprekend verplaatst naar daken en op die daken is op dit moment een groene revolutie aan de gang. Rooftop farms zijn hier niet voor de leuk en wat plantjes sla voor eigen gebruik alleen. In New York wil de gemeente het bouwen van kassen op daken vergemakkelijken en opent groene supermarktketen Wholefoods dit najaar een winkel in Brooklyn met op het dak een reusachtige akker. In Chicago vult een restaurant een groot deel van de menukaart met biologische groenten van eigen dak.

In Nederland is volgens de initiatiefnemers van de Rotterdamse Dakakker op het Schieblock nog zo'n 345 miljoen vierkante meter aan platte daken ongebruikt. In tegenstelling tot de zo volgebouwde grond, gebeurt op de meeste daken nauwelijks iets. Terwijl op deze plekken zonlicht en regenwater juist in overvloed zijn. Een groen dak is in alle opzichten duurzaam: het isoleert, vermindert wateroverlast, vermindert voedselkilometers en dus uitstoot, zorgt voor meer biodiversiteit en ziet er van bovenaf ook nog eens leuk uit. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat deze manier van landbouw boeren op het platteland overbodig maakt. De expertise van ervaren boeren moet juist worden ingezet om stadslandbouw te versterken. En door dichter in de buurt te zijn bij de productie van voedsel, krijgen we weer respect voor echte boeren. Wat betreft de productie hebben plattelandsboeren trouwens weinig te vrezen: volgens de Rotterdamse dakboeren kan slechts tien procent van de totale voedselvoorziening van stadslandbouw afkomstig zijn.

Ook Utrecht en Arnhem hebben daktuinen waar wordt geboerd en op zomerse dagen gegeten en gedronken. In Amsterdam deed de gemeente deze zomer onderzoek naar de mogelijkheid van groene daken op historische panden en worden nu financiële partners gezocht om een natuurgebied van één hectare op centrumdaken aan te leggen. En zo zijn er vast nog talloze initiatieven die we nog niet kennen of gewoon nog niet kunnen zien. Kijk dus eens wat vaker omhoog, ook bij ons komt die groene dakrevolutie eraan.

Felicia Alberding is journalist en verbonden aan de Youth Food Movement

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden