De Groene Amsterdammer zet 'Godfathers' Koot en Bie ruim in 't zonnetje

Volgende week beginnen in New Hampshire de voorverkiezingen voor het Amerikaanse presidentschap. De 'primary primer' daar is belangrijk: vanaf 1952 is er geen president meer geweest die er niet won.

Voor Vrij Nederland maakte Freke Vuijst een reportage over de invloed van de Union Leader, de conservatieve krant uit New Hampshire, die volgens ingewijden een kandidaat kan maken of breken. De krant wordt geleid door de weduwe van de grote, in 1981 overleden, aartsconservatief William Loeb. Nackey Loeb houdt er een duidelijke mening op na wie er wel en niet in het Witte Huis thuishoren. Bush niet. Bush, zo vindt mevrouw Loeb, is niet betrouwbaar. Hij klinkt conservatief, maar is het niet. Bovendien is hij geen leider, omdat hij de Democraten te vriend wil houden en hij voor de rest te veel de wereld rondreist met zijn nieuwe Wereldorde, "waarbij hij leunt op dat afschuwelijke wanprodukt, de Verenigde Naties" . Bush niet dus. Buchanan, de CNN-presentator van het inmiddels beroemde programma Crossfire, wel. Over zijn kansen is weduwe Loeb zeer te spreken: "Sinds Ronald Reagan heb ik geen politicus gezien die principes heeft. Nu zie ik Pat Buchanan."

Om de vijfhonderdjarige 'LAT-relatie' tussen Europa en Amerika te vieren presenteert Elsevier de lezer van het oude continent een Amerikaans alfabet, waaruit de levenshouding van de Nieuwe wereld moet blijken. Het toontje bij de verklaring van maar liefst 84 trefwoorden is quasi-grappig, waardoor het rijtje meteen alle waarde verliest. Neem 'electric chair': "Met respect voor de Europese cultuur, die guillotine van de Fransen was niet zo clean. In het kader van Spic & Span ontwierpen de Amerikanen een elektrische beul: de Stoel." Wie het rijtje uiteindelijk helemaal heeft doorgenomen, merkt dat het kenmerkendste woord uit de Amerikaanse geschiedenis ontbreekt: Freedom. Veel van de onzin wordt goedgemaakt in een artikel van de Utrechtse historicus Maarten van Rossum, die beschrijft hoe zwarte historici de Amerikaanse geschiedenis willen herschrijven en daarbij de realiteit nog wel eens uit het oog verliezen. Bijvoorbeeld door van Columbus een genocidale plunderaar te maken, die een einde maakte aan de paradijselijke cultuur van Indianen.

Verder in Elsevier een portret van de 'stille krachtpatser' onder de Nederlandse ministers, Bert de Vries. De Vries wordt geschetst als de brug tussen de coalitiepartners. Na de harde maatregelen die vorig jaar in gang zijn gezet, wil hij straks oogsten ook: "Als de coalitie tussentijds breekt is dat een ramp voor het land. Dan valt alles plat waarmee we zijn begonnen."

In Vrij Nederland praten drie wijze mannen van het CDA, Norbert Schmelzer, Wil Albeda en (cultuursocioloog) Anton Zijderveld over dezelfde problematiek. Albeda - die overigens ook in Hervormd Nederland aan het woord komt over de toekomst van de verzorgingsstaat - denkt dat de partijen evenmin uit zijn op een crisis: "De problemen van de PvdA zijn misschien wel een garantie dat het kabinet blijft zitten. Ze zullen wel weinig behoefte hebben aan een kabinetscrisis. Wij als CDA hebben het ook niet zo makkelijk vanwege de wisseling van het lijsttrekkerschap. Dat blijft een avontuur waarvan je niet helemaal zeker weet hoe het loopt."

HP/De Tijd geeft Andre van der Louw nog een keer de kans (de afgelopen weken liep de verontruste politicus zo ongeveer het hele mediacircus door) zijn gal over de PvdA te spuwen. Waarom het verhaal op de cover staat, is onduidelijk, want veel nieuws of aardigs zegt hij niet. Van der Louws grootste frustatie is wel dat Kok als partijleider het Rode Hoed-initiatief voledig genegeerd heeft. Den Uyl zou zoiets nooit gedaan hebben, blikt hij enigszins weemoedig terug: "Natuurlijk, hij zou hebben geschmierd, iemand een tik in de buik hebben gegeven, weer een ander zijn vergeten te groeten, maar hij zou aan het slot iets hebben opgemerkt in de trant van: en toch partijgenoten, moeten we er samen uitkomen, want we staan voor dezelfde zaak."

Aardiger is het gesprek met oudCPN-kamerlid en oud-Waarheidhoofdredacteur Gijs Schreuders. In zijn boek 'De man die faalde' neemt hij bepaald niet zonder schuldbesef afstand van zijn CPN-verleden. Over het bijwonen van de 1 mei-viering in Moskou in 1977 zegt hij nu: ". . . hoezo had de CPN, en ik, niks te maken met de misdaden in OostEuropa en van Stalin? Daar stond ik, serviele dwaas. En in mijn functie van adjunct van de Waarheid ging ik dat ook nog keurig verdedigen."

De Groene Amsterdammer, ten slotte, staat voor het grootste deel in het teken van de 'godfathers van de Nederlandse moraal', Kees van Kooten en Wim de Bie. Maar liefst zeven artikelen worden er aan hen gewijd. Sommige ervan gaan ten onder aan wat al te hoge pretenties zoals bijvoorbeeld het artikel van Rene Zwaap, die Simon Schama's 'Overvloed en onbehagen' even van stal haalt om het duo vanwege hun moralistische trekken ook maar direct als "de meest exemplarische Hollandse humoristen" neer te zetten. Hetzelfde geldt voor het stuk van Loek Zonneveld. Hij onderwerpt de duo-typetjes van de heren zoals Jacobse en Van Es en de dames Jet en Koosje aan de wel zeer prangende vraag of Koot en Bie voldoen aan "de wetmatigheden van het komisch duo" . Het mooie essay 'Twee heren zonder verleden', dat Bernlef ooit over Laurel en Hardy schreef, wordt hier wel op een hele gemakkelijke manier gebruikt om iets aardigs over Koot en Bie te kunnen zeggen. Het gezeur ( "Vooreerst zijn Kees van Kooten en Wim de Bie geen duo, omdat hun creaties de som en de meerwaarde zijn van twee briljante solisten" ) roept slechts een herinnering op: "Mag ik effe overgeve?"

Heel mooi daarentegen is 'Woordmoord', waarin Ivo de Wijs de taal van Koot en Bie op de snijtafel legt. Woordkunstenaars noemt hij ze en hij vindt het dan ook niet vreemd dat zowel Van Kooten als De Bie de laatste jaren steeds meer boeken zijn gaan schrijven. De taal - "de moedertaal, met haar aangeboren, aan te horen en aan te boren mogelijkheden" - moet ook de reden zijn dat het duo nooit naar het buitenland vertrokken is. En De Wijs is er wat blij mee: "waarvan akte, kinderen, waarvoor hulde."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden