De grijparmen van de machtige ritalinlobby

Het kost heel wat moeite als ouder om nee te zeggen tegen een receptje ritalin voor een kind met ADHD.

Vroeger op school was ik een druk baasje. ADHD was nog niet uitgevonden. Toch vonden mijn ouders het op een gegeven moment raadzaam een specialist te raadplegen. Die schreef zonder blikken of blozen valium en broxil-tabletten voor. Mijn ouders verlieten briesend het pand.

Mijn zoon van 11 lijkt op mij. Ook een druk baasje. Ik heb aan den lijve ondervonden dat ouders assertief en goed geïnformeerd moeten zijn om uit de grijparmen van ritalin te blijven. De druk is groot. Het verbaast me niets dat al 200.000 Nederlanders medicijnen tegen ADHD slikken, zoals onlangs bekend werd.

Het lijkt zo logisch. ADHD'ers bezorgen overlast en hebben vaak leerproblemen. Het is ook lastig. Waarom geen medicijnen? Kind lekker rustig. Kind beter geconcentreerd. School blij, ouders blij, kind blij. Farmaceutische industrie nog blijer, want deze aantoonbaar heilzame effecten worden uiteraard breed uitgemeten. Het aantal recepten is tussen 2002 en 2007 verdrievoudigd naar ruim 600.000.

Behoudens die gevallen waar kinderen ontsporen zonder medicijngebruik (een minderheid), zijn de langetermijneffecten van ritalin en zijn soortgenoten bedenkelijk. Kinderen met ADHD zijn het best 'aanspreekbaar' in de leeftijd voor de pubertijd (zeg 8-12 jaar). Die tijd kan benut worden door kinderen, ouders en omgeving bewust te maken van wat er speelt en de negatieve gevolgen te beperken. Niet simpel, maar redelijk effectief. Je kind wordt er niet rustig van, maar dat moet je ook niet willen. ADHD'ers zijn doorgaans energiek, grappig, origineel en creatief en dat is ook wat waard.

Wat gebeurt er als je op die leeftijd aan de pillen gaat? De symptomen worden onderdrukt, zodat kinderen en omgeving onvoldoende geconfronteerd worden met de essentie van de 'afwijking'. De pillen zijn na een aantal jaren uitgewerkt. Dan worden ze alsnog met de effecten geconfronteerd, maar op een leeftijd waar ze doorgaans nauwelijks meer aanspreekbaar zijn. Waardevolle jaren zijn verspeeld.

Mensen als de Groningse psycholoog Laura Batstra die ageren tegen de medicalisering, krijgen bakken stront over zich heen. Batstra nam ontslag bij een ggz-instelling omdat ze vond dat kinderen te snel ritalin kregen voorgeschreven.

Ondertussen heeft het kennisnetwerk ADHD naar verluidt ongezonde relaties met de farmaceutische industrie hoewel ze dat zelf (uiteraard) ontkent. Zoals Batstra terecht zegt, zijn personen en instellingen die gesponsord worden door de farmaceutische industrie zich vaak niet bewust van de invloed die dat heeft.

Bij herhaling blijkt uit onderzoek dat dit in ernstige mate gebeurt. Een mooi voorbeeld is een oud onderzoek van het Centraal Planbureau waar ik bij betrokken was. Het toonde glashelder aan dat huisartsen zich door bezoek van de farmaceutische industrie lieten beïnvloeden in hun voorschrijfgedrag. Vervolgens kocht de industrie een of andere marketinghoogleraar om die een (kansloos) tegenrapport moest produceren en die in de pers luid verkondigde dat de rapporteurs er geen moer van snapten. Zo gaan die dingen.

Artsen lijken op politici die geld toucheren van aannemers en dan zeggen dat de aanbestedingen eerlijk verlopen. Inderdaad blijkt dat in een aantal gevallen zo te zijn. Helaas blijkt ook dat de betalende aannemers statistisch vaker een opdracht krijgen. Daarom moet je (juist als goedwillende arts) hier ook ver buiten blijven.

Ik ben blij dat mijn ouders destijds de blunderende kinderarts hebben genegeerd. Met wat vallen en opstaan is het met mij als druk baasje goedgekomen.

Met mijn 11-jarige zoon gaat het ook goed. Met de nodige hulp. Zonder ritalin.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden