De grappen zijn anders, maar er wordt ook samen gelachen

Bij de leenband in de Haarlemse bibliotheek Schalkwijk verheft een opvallende klant zijn stem. Hij wil weg, laat hond Biko zijn baas met luid geblaf weten.

Maar de 58-jarige Edward Warmerdam heeft na het speuren naar nieuwe sciencefictionboeken nog wel even tijd voor een gesprek. "Waar ik voor het laatst om gelachen heb?" Hij moet er even over nadenken en wrijft over zijn stoppelbaardje. En dan: "Gisteren aan het eind van de dag toen ik met collega's biertjes ging drinken. Waar het precies over ging, weet ik niet meer. Maar het ging vast over vrouwen of seks. Ik zit in de bouw, dan heb je dat."

In de kroeg zakt het niveau soms beneden peil, zegt Warmerdam enigszins verontschuldigend. De humor is platvloers, hard, soms zelfs racistisch. "Allah is een varken", hoorde hij kroegmaten voor de grap naar moslims roepen. "Dat zouden hoogopgeleiden nooit doen. Misschien lachen ze wel, maar die grap zullen ze nooit maken."

Maar Warmerdam, die is afgestudeerd van de MTS, de middelbare technische school, past niet in het plaatje dat hij schetst van lageropgeleiden. Gerard Joling en Gordon zijn "twee omhooggevallen homo's", de door onderzoekers als elitair betitelde Van Kooten en De Bie vindt hij geniaal en van die "gore Telegraaf" moet hij niets hebben. "Dat is stemmingmakerij, geschreeuw. Een krant zonder gedegen onderzoek."

Biko begint weer te blaffen. Harder dan eerst. "Ik zet je op Marktplaats", snauwt Warmerdam naar zijn hond voor hij de bieb verlaat.

Een paar kilometer verderop in Bloemendaal zit fotograaf Martin Treffers (63) diep geconcentreerd aan de leestafel. Zijn transparante bril hangt op het puntje van zijn neus. "Dames, kan het even iets stiller", wijst hij twee babbelaars terecht.

Hij buigt zich weer over zijn blad. "Ik lees Elsevier", zegt hij later ietwat verontschuldigend. "Dat is zeker niet helemaal waar jullie naar op zoek zijn."

Humor, zegt de hbo'er, moet onvoorspelbaar zijn. Naar zijn smaak tenminste. Van de platvloersheid of opdringerigheid van types als Paul de Leeuw krijgt hij jeuk. Veel liever bekijkt hij YouTube-flimpjes van oude afleveringen van Jiskefet. Maar om Geer en Goor kan hij ook wel lachen. Ja, het is plat en ordinair. Maar die twee hebben wel lol met elkaar, vindt hij.

Laagopgeleiden mogen dan andere interesses hebben, Treffers gaat het contact niet uit de weg. Hij heeft ze zelfs wel als vrienden. Of nou ja, vrienden. Hij gaat weleens met ze op pad. Zo nam hij tijdens een vakantie in Turkije een vrachtwagenchauffeur mee op sleeptouw. "Die was vooral van het bier hijsen en op het strand liggen bakken. Ik kwam hem een keer tegen tijdens het eten in het hotel. Toen ik hem vertelde wat ik allemaal gezien en gedaan had, wilde hij wel een keer met me mee. Zo'n groot verschil was er ook niet. We konden om dezelfde mensen lachen."

'Zij zijn meer met de rest van de wereld bezig'

Edward Warmerdam Haarlem-Schalkwijk

"Hoogopgeleiden zijn serieuzer. Ze zullen misschien wel lachen om een slechte, platte grap, maar die nooit zelf maken. Ze denken meer over hun omgeving na, zijn maatschappelijk betrokken. Ik kom zelf uit een familie van bloemenboeren. Bij ons thuis draaide het vooral om de gezelligheid en een biertje. De doktoren, advocaten en piloten in de familie van mijn vrouw zijn veel meer bezig met de wereld om hen heen."

Martin Treffers Bloemendaal

'Het gaat er daar thuis toch anders aan toe'

"Ik ga het contact niet uit de weg met laagopgeleiden. Maar als ik bij ze thuis kom, gedragen ze zich toch anders. De televisie staat de hele dag aan. Ze lezen de Privé, kijken RTL, luisteren Sky Radio. Allemaal wat minder informatief. Je merkt het ook in andere zaken. Kleding bijvoorbeeld. Mijn dochters, universitair geschoold, dragen een blazertje en een sjaaltje. Neefjes en nichtjes van het mbo denken juist dat het normaal is om in een korte broek op een begrafenis te verschijnen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden