De goudgele Philharmonie van de Berliners

Eindelijk was ik er een keer. In de Philharmonie in Berlijn. Dat opvallende goudgele en puntige gebouw - geopend in 1963 - ontworpen door Hans Scharoun. Eens een artistiek en architectonisch uithangbord van het vrije West-Berlijn, nu slechts één onderdeeltje in een zee aan architectonische wondertjes die rondom de Potsdamer Platz in ijltempo zijn verrezen.

De kans deed zich voor om de Berliner Philharmoniker in eigen huis een keer mee te maken. Natuurlijk heb ik het 'bijna beste orkest ter wereld' al vaker horen spelen, maar nooit eerder in hun eigen huis, hun natuurlijke biotoop. Belangrijk, omdat juist dáár de klank van een orkest gewend is geraakt, zich aangepast heeft aan de akoestiek van het het gebouw. Het Koninklijk Concertgebouworkest klinkt ook op zijn best in het Concertgebouw.

Scharouns Philharmonie riep gek genoeg nog altijd associaties op met Herbert von Karajan, de jarenlange chef-dirigent van de Berliner. Het goudgeel, de moderniteit, het imponerende en de grootsheid - het wees voor mij allemaal terug naar die goldene Ära van de moderne, imponerende, grootse en goudgelen Von Karajan zelf. Hier werden die fameuze opnamen dus gemaakt, hier schaafde Von Karajan dus aan de wereldvermaarde klank van zijn orkest.

Maar Von Karajan is niet meer, en op de avond dat ik er was, had de huidige chef-dirigent Sir Simon Rattle zijn plaats afgestaan aan de jonge Spaanse dirigent Pablo Heras-Casado, die deze avond zijn debuut maakte. Heras-Casado's ster is rijzende (komende vrijdag gasteert hij bij het Radio Filharmonisch Orkest) en dat is niet verwonderlijk.

Ook de Spanjaard wist die beroemde zinderende klank van het orkest naar boven te halen. Op het programma stond onder andere 'Quatre dédicaces' van Luciano Berio. Vier korte orkeststukken die na Berio's dood door Pierre Boulez in 2008 zijn samengevoegd tot een vierdelige compositie. Het Nederlandse verband met die stukken is opvallend. 'Encore' werd in 1978 geschreven voor het Rotterdams Philharmonisch Orkest, 'Entrata' was in 1980 een opdracht van het San Francisco Symphony Orchestra, toen geleid door Edo de Waart, en 'Festum' ging in 1989 bij het Dallas Symphony Orchestra waar nu Jaap van Zweden chef is.

Het stuk klonk vorige week overigens niet voor de eerste keer in de Philharmonie. Nauwelijks een jaar eerder werd de Duitse première van 'Quatre dédicaces' in Scharouns gebouw gegeven door - oh toeval - het Koninklijk Concertgebouworkest onder leiding van Mariss Jansons. En zo schreidt de geschiedenis van gebouw en orkest immer voort. In de inpandige winkel verbloemen ze die geschiedenis overigens niet getuige de stapels exemplaren van het boek 'Das Reichsorchester' over de nazi-tijd van het Berlijnse orkest. Interessante materie van vóór Scharouns goudgele Philharmonie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden