Opinie

'De Gouden Eeuw' te veel geschiedenisles

Twee jaar geleden pakten zich donkere wolken samen boven Orkater. Het toneelgezelschap werd destijds in het nieuwe kunstenplan met opheffing bedreigd. Op 18 oktober 2000 brachten Beppe Costa, Geert Lageveen en Leopold Witte onder regie van Gijs de Lange bij Orkater de voorstelling 'Conijn van Olland' uit. Het werd een daverend en zeer verdiend succes, over die aandoenlijke koning van Holland tussen 1806 en 1810, Lodewijk Napoleon. De voorstelling werd een heel seizoen geprolongeerd en Orkater staat nog steeds op de subsidie lijst van OC & W.

De schrijvers van de tekst, Lageveen en Witte, zijn nu in de republiek van de zeventiende eeuw gedoken. Onder de titel 'De Gouden Eeuw' geven dezelfde makers, versterkt met actrice Tamar van den Dop, een exposé van het wel en wee van deze periode tot het rede-, redde- en radeloze jaar 1672. Het is zo'n beetje een tocht van het konijn naar de kater geworden: bijna alles wat zo bijzonder was aan het 'Conijn', is verdwenen. Het is precies wat Orkater over de voorstelling schrijft: 'onbekende burgers die getuige zijn van historische hoogtepunten'.

De onbekende burgers blijven kleurloze figuren, die een geschiedenislesje geven. Waar de toeschouwers bij het 'Conijn' gegrepen werden door de verrassende kanten van de onbekende en onbeminde koning, wordt er nu met losse feitjes rondgestrooid, zoals dat hutspot eten zonder peper sinds de fortuinlijke vaarten op de Oost echt niet meer gaat. De historische hoogtepunten hebben we allemaal al eens op school gehad, en 'De Gouden Eeuw' voegt daar niets aan toe, of het moet zijn dat door de uitvinding van de microscoop sperma ineens veranderde in 'visjes met staart en stompe kop'. Tenminste, zo had ik nog nooit naar Huygens gekeken. Maar de slavenhandel en de sterrenkijker, de iconografie van het zeventiende-eeuwse schilderij met schelpen, eierschalen en de aap met z'n uitdagende kont, de crash van de tulpenbollenhandel, de godvrezendheid die de Hollandse koopman feilloos met het maken van winst kon verenigen - ach, daar hebben we toch al duizend keer over gehoord?

Nee, het bericht dat Lodewijk Napoleon de Bijlmermeer heeft drooggelegd of het Rijksmuseum gesticht, was spannender dan dat de opdrachtgevers van de Nachtwacht een reep van het schilderij afhaalden omdat het niet paste in hun schutterszaal. De moord op Johan en Cornelis de Witt door het rapalje, verbeeld in een zekere Andries Catrienszoon (de naam al!), had heel wat venijniger gemogen. Zelfs de muziek vond ik tam, vergeleken bij al die opwindende geluiden van het 'Conijn'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden