De gorilla toont aan dat de koning gelijk heeft

'Stop die mobieltjes waarmee je filmt eens weg en kijk elkaar in de ogen', zei de koning donderdag tegen scholieren in Panningen. 'Dat is veel leuker', voegde hij eraan toe. Gaat door filmen en fotograferen op straat echt aandacht voor elkaar verloren?

"Echt waarnemen, dat is niet alleen kijken, maar ook aandacht geven. Daarom heeft de koning gelijk: de kwaliteit van de waarneming wordt minder als er technologie tussen zit. De aandacht verschuift naar dat mobieltje waarmee men filmt. Sterker nog, als de aandacht wordt afgeleid kunnen mensen sommige dingen die ze zien compleet missen.

Beroemd is het experiment met een filmpje waarin twee basketbalteams door elkaar heen naar elkaar toe overgooien - kijkers die het aantal worpen van de ploeg in witte shirts moesten tellen, registreerden vaak niet de gorilla die dwars door het beeld loopt. We denken ten onrechte dat we alles zien.

Maar op de ene mens maakt het een heel andere indruk als hij wordt gefilmd dan op de ander. De koning voelt dat duidelijk niet als aandacht, maar anderen kunnen dat wel zo ervaren. Ook vlogs, filmpjes die je voor elkaar maakt, kunnen een vorm van aandacht voor elkaar zijn. Een filmpje heeft als voordeel dat je er later iets mee kunt doen. Het hangt erg af van de kwaliteit waarmee je dat doet, of er sprake is van echte aandacht. Als de koning zou bedoelen dat jongeren nu minder aandacht voor elkaar hebben dan vroeger, dan zou ik hem niet zomaar gelijk geven."

Matthijs Noordzij onderzoeker Universiteit Twente

Hans van der Meer kunstfotograaf

"We leven in een cultuur van 'recorden', we willen alles opslaan. Natuurlijk gaat daarbij wat verloren. Als ik met mensen in een restaurant zit, zeggen we ook weleens tegen elkaar: doe die telefoon even weg. Dan is er meer aandacht. Het doet me denken aan de schilder Arie Schippers, die dieren afbeeldt en die ik vaak hoorde zeggen dat je die dieren echt moet bestuderen, wil je ze goed kunnen schilderen. Dan moet je echt kijken.

Als fotograaf werk ik anders dan al die mensen die overal fotograferen, ik wil dan mijn visie op het onderwerp geven. Natuurlijk moet je goed kijken, maar wat echt belangrijk is - dat kan jaren later pas blijken. Dat kan een onbedoeld detail zijn, niet eens het hoofdonderwerp. Dat weet je pas twintig jaar later, dan zie je wat er is veranderd. Maar met dat doel fotograferen die leerlingen natuurlijk ook niet.

Als ik privé op stap ben, gebruik ik natuurlijk ook weleens mijn mobiel op de manier waarop die leerlingen het doen. Je wilt graag vastleggen dat je ergens was. Ach, en gaat daardoor alleen maar contact verloren? Als die leerlingen die foto's met de koning op hun Facebookpagina zetten, en opa en oma kunnen dat zien, dat is toch ook mooi? Dan heb je ook iets gewonnen."

Linda Duits zelfstandig jongerenonderzoekster bij de Universiteit Utrecht

"Wat de koning zegt, is typisch de positie die volwassenen innemen. Hij heeft nu zelf ook een dochter op de middelbare school, dat zal meespelen. Maar de meeste volwassenen begrijpen de manier van communiceren van hun jongeren niet. Ze maken filmpjes en foto's, maar die laten ze aan elkaar zien, daar praten ze over.

Dat is trouwens ook prettig, je wilt op die leeftijd graag een eigen wereld hebben, een cultuur die je deelt met andere jongeren en waar volwassenen niets van begrijpen. Als je vader niet begrijpt waarom de filmpjes van Enzo Knol zo leuk zijn, vind jij dat zelf prettig. Met harde muziek kun je je niet meer onderscheiden, je ouders gaan ook naar Lowlands.

De manier van communiceren is veranderd - ik zat zelf vroeger een uur met een vriendin te bellen, en dan riep mijn moeder: 'Waarom fiets je er niet even naartoe?' Nu hebben jongeren de digitale wereld, die ze ook meer opzoeken omdat ze op straat steeds minder plek krijgen. Maar in alle onderzoeken geven jongeren aan juist waarde te hechten aan fysiek contact. Contact via sociale media en elkaar in de ogen kijken, gaat goed naast elkaar."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden