De gevelletters van Bellevue Cinerama gaan we in ieder geval redden, misschien het scherm ook

Bellevue Cinerama, de fameuze 70mm-bioscoop in hartje Amsterdam, moet plaats maken voor een nieuw theatercomplex van Joop van den Ende. De laatste filmvoorstellingen op breedbeeld-formaat gaan liefhebber en kenner Jan-Hein Bal aan het hart.

Toen vijf jaar geleden bekend werd dat de Amsterdamse bioscoop Bellevue Cinerama samen met het belendende Calypso op de schop moest, benutte het Filmmuseum de gelegenheid om de twee zalen van Cinerama nog een tijdje te exploiteren. De in onbruik geraakte 70mm-projector werd hersteld, zodat een aantal beroemde 70mm-films (waaronder Jacques Tati's 'Playtime' uit 1967) weer in volle glorie kon worden vertoond.

Filmmuseum-medewerker Jan-Hein Bal die sinds veertig jaar liefhebber en kenner is van het breedbeeld-formaat, heeft de afgelopen maand extra genoten van het programma dat met het oog op de sluiting op touw werd gezet. Zo waren er zogeheten reprises van Luchino Visconti's 'Il Gattopardo' en David Leans 'Gone With The Wind'. En vooral de afgelopen week was een feest, met 70mm-klassiekers als David Leans 'Doctor Zhivago' en Nicholas Rays '55 Days At Peking'.

“Maar het mooist“, zo vertelt Jan-Hein Bal, “was wel de vertoning van David Leans 'The Bridge on the River Kwai'. Ik heb me speciaal ingezet om die film vertoond te krijgen. 'The Bridge on the River Kwai' was al veertig jaar uit roulatie, en ik heb erg moeten lobbyen om de zogeheten vintage-kopie (een kopie uit het jaar van uitkomst 1957) te pakken te krijgen. Tegenwoordig zien mensen die film op televisie, maar op het 12 meter brede filmdoek van Cinerama is het een ongeëvenaarde ervaring. Het is moeilijk te omschrijven, maar die oorlogsfilm is bijvoorbeeld opgenomen in de jungle van Sri Lanka, en bij het zien van de film op breedbeeld - zeker in sprankelend Technicolor - is het net alsof je in die jungle zit. Alle oerwoudgeluiden maken zo veel indruk. De krekels, het gepiep, geknars en gekraak, alleen al de geluidsband is een intens fysieke ervaring.“

Met pijn in het hart wordt nu dus afscheid genomen van de laatste breedbeeld-bioscoop in Nederland. In de lobby van Cinerama heeft Jan-Hein Bal als chef van de fotocollectie van het Filmmuseum nog wel een kleine foto-tentoonstelling ingericht. De geschiedenis van de veertig jaar oude bioscoop (die in december 1965 zijn deuren opende) trekt in vogelvlucht voorbij.

Zo zijn er beelden bewaard gebleven van de première van 'Midnight Express' die gepaard ging met een Turkse betoging, vanwege de manier waarop het Turkse gevangenissysteem in de film werd neergezet. Er was niet alleen politiebewaking vóór de zaal, maar ook ín de zaal.

En natuurlijk is ook het recente bezoek van Jane Fonda vastgelegd. De Amerikaanse diva die samen met haar hondje Cinerama betreedt, ter ere van een speciaal aan haar gewijd filmretrospectief. De avond dat Fonda zich in Cinerama liet interviewen en waarop, aansluitend, de Fonda-klassieker 'Klute' opnieuw werd vertoond, was de laatste keer dat Cinerama tot de nok toe uitverkocht was. Alhoewel, aanstaande vrijdag, wanneer het Filmmuseum voor de laatste keer publieke vertoningen van 70mm-films organiseert, is er ook nog een slotmanifestatie met een verrassingsfilm waarvoor de animo gepast groot is.

Ondertussen denkt Jan-Hein Bal terug aan zijn eerste filmervaring als 8-jarig jongetje: de vertoning van 'Bambi' in de belendende zaal van Calypso. Jan-Hein Bal: “Door alle aandacht voor Cinerama, is de aandacht voor Calypso een beetje ondergesneeuwd, terwijl dat toch ook een bijzondere plek is die binnenkort zal verdwijnen. Ik heb daar prachtige jeugdervaringen liggen, maar het gaat me ook om het verdwijnen van het gebouw, de bioscooparchitectuur. Het is net alsof een stukje Amserdam wordt weggevaagd.“

Of er nog iets bewaard zal blijven van de karakteristieke Amsterdamse breedbeeld-bioscoop? “Jazeker, we gaan in ieder geval de gevelletters redden. Eigenlijk wilden we ook het scherm meenemen, dat scherm met die typische kromming aan de uiteinden, maar dat bleek technisch toch niet mogelijk. We zullen moeten kijken hoe we het in 2009 gaan aanpakken, als het Filmmuseum naar een nieuw gebouw aan de IJ-oever verhuist. We hebben een 70mm-projector. Hopelijk hebben we straks ook een geschikte, moderne zaal om de geschiedenis van de breedbeeld-vertoning een beetje voort te zetten. En natuurlijk, het haalt de oude bioscoop met alle herinneringen en alle patina niet terug. Het sixties-interieur, de muffe geur, heerlijk.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden