de Getijgerde lijmspuiter: Spin met zes ogen en een lijmpistool

Toen ik afgelopen zaterdagochtend in mijn lege badkuip keek, speelde zich daar een boeiend tafereel af. Een klein spinnetje deed zich tegoed aan een grote dode papiervis, een soort zilvervisje. Meestal zijn papiervisjes 's nachts actief en zie je ze 's morgens bij het ochtendgloren soms nog schichtig wegschieten. Dat laatste kon dit exemplaar niet meer, hij lag als verstijfd op de bodem van de badkuip en liet zich leegzuigen door het spinnetje.

Ik vond dat zo interessant dat ik mijn fototoestel pakte, het tafereeltje vastlegde en de wereld in twitterde, met daarbij de tekst 'Spinnetje verschalkt papiervisje in de badkuip. Wildlife in the city!'

Prompt reageerde mijn alerte Naturalis-collega Menno Schilthuizen met de intrigerende boodschap: '@jellereumer Niet zomaar een spinnetje: de getijgerde lijmspuiter!'

Nu ben ik geen spinnenkenner, hooguit een liefhebber, dus de finesses van de spinnensystematiek ontgaan me enigszins. Van de getijgerde lijmspuiter had ik nog nooit gehoord. De naam alleen al! Die bezit de schoonheid van de scheldwoorden van kapitein Haddock uit de Kuifje-albums. Toch is 'getijgerde lijmspuiter' echt de Nederlandse naam van dit spinnetje; het adjectief 'getijgerd' verwijst naar het vlekkenpatroontje op de poten en het lijf. Een kenmerk van lijmspuiters is het bezit van zes ogen, maar dat is in de badkamer niet eenvoudig waarneembaar.

Lijmspuiters zijn spinnen die hun prooi verschalken door er een giftige straal lijm op te spuiten. Een kleverige draad spinrag wordt van een tot twee centimeter afstand op een argeloos insect afgevuurd vanuit de cheliceren, de kaakachtige structuren aan de voorkant van de kop. De beschoten prooi plakt dan subiet aan de ondergrond vast, kan geen kant meer op en wordt vervolgens door de spin gedood en in alle rust verorberd. De spinnetjes worden niet groter dan zo'n vijf à zes millimeter en zijn dus relatief klein, maar worden voor deze bescheiden maatvoering ruimschoots gecompenseerd door hun technologisch hoogontwikkelde vangtechniek.

Wereldwijd komen ongeveer 150 soorten lijmspuiters voor; in Nederland maar twee, waarvan de bijna uitsluitend binnenshuis aan te treffen getijgerde lijmspuiter Scytodes thoracica er een is. Het is dus typisch een dier van het binnenmilieu, het 'indoor ecosystem' dat, voor wie er oog voor heeft, even gecompliceerd, interessant en luguber is als, pak 'm beet, de Serengeti of een koraalrif. Het ecosysteem in onze beschutte en verwarmde woningen kent schimmels, grazers, roofdieren en toppredatoren. Huisstofmijten, pseudoschorpioenen, zilver- en ovenvisjes, springstaarten, stofluizen en diverse spinnen doen op microschaal niet onder voor de antilopen, neushoorns en leeuwen van de Afrikaanse savanne. Terwijl u en ik lekker liggen te slapen speelt zich elke nacht recht onder onze neus een complete David Attenborough-film af.

Het papiervisje was 's avonds leeggezogen en de getijgerde lijmspuiter zat elders in de badkuip, wachtend op een volgend slachtoffer om met een ferme straal giftig plaksel te beschieten. Conclusie: wie geen onwenselijk gedierte in huis wil, moet zulke spinnetjes koesteren. Het zijn onze bondgenoten in de strijd tegen papiervisjes en andere ongewenste fauna. En je krijgt er een lesje prooi-predator ecologie én een mooi scheldwoord bij cadeau.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden