De geschiedenis van een Oekraiense soldaat

Belangrijke punten in de zaak-Demjanjuk:

- 1940: neemt dienst in het Sovjet-leger

- 8-19 mei 1942 - gevangengenomen door de Duitsers op de Krim. Zegt sindsdien Duits krijgsgevangene te zijn geweest in Rovno, Oekraine, en later in Chelm, Polen. Volgens de Amerikaanse regering en Israel werd Demjanjuk echter door de nazi's in een SS-opleidingskamp ondergebracht in Trawniki, Polen. Volgens de oorspronkelijke aanklacht zou hij zich in de herfst van 1942 hebben gemeld voor wachtdienst in Treblinka. Volgens gegevens die later opdoken, zou hij als kampbewaarder in Sobibor hebben gediend. Demjanjuk zelf beweerde wel in Sobibor te zijn geweest, maar slechts als burger in het stadje, niet in het kamp. Na Sobibor zou hij ook nog in Flossenburg en Regensburg hebben gezeten.

- juli 1942-augustus 1943 - Zeker 850 000 joden worden gedood in Treblinka. Een wachter met de bijnaam “Ivan de Verschrikkelijke” bedient de gaskamers en mishandelt en verminkt mannen, vrouwen en kinderen.

- november 1944-mei 1945 - Demjanjuk zegt van het gevangenkamp Chelm te zijn overgegaan naar het Russische Nationale Leger, een eenheid die het Duitse leger steunde vanuit Oostenrijk. De data die hij hierbij opgeeft, kloppen echter niet.

- oktober 1950 - Demjanjuk vraagt immigratiepapieren aan voor de VS en zegt daarbij dat hij van 1936 tot 1943 boer is geweest in Sobibor. Later geeft hij toe gelogen te hebben, naar zijn zeggen uit angst teruggestuurd te worden naar de SovjetUnie.

- 9 februari 1952 - komt aan in de VS.

- 1958-1977 - Demjanjuk woont in de buurt van Cleveland, sticht een gezin en treedt in dienst bij de autofabriek Ford.

- 25 augustus 1977 - het Amerikaanse ministerie van justitie start een procedure om het staatsburgerschap van Demjanjuk in te trekken, omdat hij zijn verleden als SSwachter zou hebben verzwegen.

- 23 juni 1981 - arrondissementsrechter Frank Battisti trekt het staatsburgerschap van Demjanjuk in.

- 28 februari 1986 - minister van buitenlandse zaken George Shultz tekent de papieren waarmee Demjanjuk uitgeleverd kan worden naar Israel.

- 25 april 1988 - een week nadat Demjanjuk schuldig is bevonden aan oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, veroordeelt een Israelisch rechtscollege hem ter dood.

- 30 juni 1988 - Demjanjuk gaat in hoger beroep.

- 5 juni 1992 - een Amerikaans hof van beroep heropent de uitwijzingszaak, omdat de uitzetting van Demjanjuk mogelijk gebaseerd was op verkeerde informatie.

- 8 juni 1992 - het Israelische hooggerechtshof eist dat de aanklagers met een zware bewijslast tegen Demjanjuk komen, omdat het anders niet geloofwaardig zou zijn de zaak tegen “Ivan” voort te zetten.

In de loop van 1992 wordt nieuw bewijsmateriaal gevonden, dat erop zou kunnen wijzen dat Demjanjuk en Ivan de Verschrikkelijke (Marsjenko) niet dezelfde persoon zijn.

- 1 maart 1993 - Demjanjuk begint een driedaagse hongerstaking uit protest tegen de langzame afhandeling van zijn beroep bij het Israelische hooggerechtshof.

- 30 juni 1993 - een Amerikaanse rechter bepaalt dat er “ernstige twijfel” is dat Demjanjuk en 'Ivan' een en dezelfde persoon zijn, maar de uitwijzing blijft van kracht omdat Demjanjuk heeft verzwegen dat hij de nazi's heeft geholpen.

- 29 juli 1993 - het Israelische hooggerechtshof spreekt Demjanjuk unaniem vrij omdat getuigenverklaringen van door de KGB verhoorde Wachmanner twijfel hebben doen rijzen of Demjanjuk inderdaad 'Ivan de Verschrikelijke' was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden