De gescheiden wegen van Bill en Hillary

De senator

Bert van Panhuis

Wie vandaag de dag een glimp wil opvangen van senator Hillary Rodham Clinton (Democraat, New York) moet zelfs in Wash ington de televisie aanzetten en afstemmen op C-SPAN, het station dat de hele dag door vergaderingen van het Huis van Afgevaardigden en de Senaat doorgeeft. Vorige week dinsdag wandelde ze ontspannen met de loopmicrofoon op het revers voor haar kathedertje op en neer, pratend over een van haar favoriete onderwerpen: de rechten van patiënten in de gezondheidszorg. Ze zwaaide met een foto van een jonge vrouw, Donna Munnings, die ze in haar kantoor op Capitol Hill heeft hangen en vertelde dat bij de vrouw een longaandoening niet kon worden geconstateerd, omdat de HMO, de kostenbewaker in de gezondheidszorg, geen toestemming gaf voor een longscan.

Het begin van Hillary's loopbaan als volksvertegenwoordiger was op z'n zachtst gezegd enerverend. Ze moest tal van geschenken, die de Clintons de afgelopen jaren hadden gekregen en die in de verhuiswagen waren geladen, teruggeven aan de eigenaar: de Amerikaanse staat. Ze had haar nieuwe huis in de New Yorkse voorstad Chappaqua ingericht met cadeaus van vrienden, die alleen maar hoefden te betalen voor wat de ex-First Lady eigenhandig had uitgezocht bij Borsheim, een soort Bijenkorf, in Nebraska. Nee, voor haar geen twaalf broodroosters van Mouli nex om te verdonkeremanen.

Ze had zich te verontschuldigen voor het bizarre gratiegedrag van haar echtgenoot en voor de rol daarin van haar broer Hugh. De eerste moest zichzelf maar verdedigen, vond ze. Geschokt, hartbrekend, verdrietig en zeer teleurstellend, waren de trefwoorden die haar over haar broer over de lippen kwamen. Maar ook zelf bleef ze niet buiten schot. Want had ze nu wel of niet gepleit voor gratie voor die chassidische joden in de ultra-orthodoxe kolonie New Square die vrijwel allemaal op haar hadden gestemd? Die waslijst van hele en halve schandalen heeft in elk geval het gerucht doen verstommen dat Clinton (v) zich warmloopt voor de strijd om het Witte Huis in 2004. Zolang er nog maar één vuiltje blijft weg te poetsen kan ze het wel vergeten.

,,Ik ben geen luxe paard, ik ben een werkpaard'', liet ze begin dit jaar weten. Ze zat tot voor kort in vakcommissies, die niet tot de meest prestigieuze van de Senaat behoren, maar waar wel haar hart en haar belangstelling ligt: milieuzaken, gezondheidszorg en werk en de saaie, maar niet onbelangrijke begrotingscommissie. Ze moest gewoon achter in de hiërarchie aansluiten, want anciënniteit is heilig binnen de Senaat. 'Zat' en 'moest', want met de veranderde krachtsverhouding in die Senaat moeten alle nieuwelingen opnieuw gaan lobbyen voor een plek in een vakcommissie.

Clinton doet haar best zo snel mogelijk thuis te raken in de nieuwe werkomgeving. ,,Ze weet zich goed te handhaven, is collegiaal en leert het systeem kennen'', stelt de Republikeinse senator Kay Bailey Hutchison (Texas) vast. ,,Ze doet wat iedere bedachtzame senator doet: eerst je zaakjes kennen en dan pas in het diepe springen.'' Ze steunt initiatieven van 'oudere' fractiegenoten en komt zo nu en dan met een eigen amendementje. Niets controversieels, ze krijgt gewoonlijk de meerderheid wel mee. Bij de plenaire stemmingen behoort ze steevast tot de centrum-linkse vleugel van de fractie. Haar eerste grote eigen voorstel heeft Clinton anderhalve week geleden ingediend: ze wil een einde maken aan het zogeheten racial profiling, het aanhouden van mensen op straat of bij verkeerscontroles, louter en alleen op grond van hun huidskleur.

Wat ze vooral heeft moeten leren, is het verleden laten rusten. Ze werkt nu samen met de Republikein Orrin Hatch, die als lid van de commissie voor justitie nauw betrokken was bij de afzettingsprocedure tegen Bill Clinton. En met de Republikein Arlen Specter, die begin dit jaar nog voorstelde Clinton (m) alsnog te vervolgen voor zijn gratiegedrag. Zo nu en dan moet ze evenwel oude koeien uit de sloot halen, zoals onlangs toen over de voordracht voor twee posten in het regeringsapparaat moest worden gestemd. De twee kandidaten waren destijds medewerkers van Ken Starr in het Whitewater-onderzoek, waarin zij ook 'verdachte' was. Slechts één senator stemde tegen de benoemingen: Hillary Rodham Clinton.

De media haalt ze zelden, of het moeten de roddelbladen zijn met koppen als 'Hillary haatte Tipper' of 'Hillary schopt Bill eruit', een voorproefje van de door iedereen voorspelde scheiding tussen de twee.

De New York Post, die ooit zwoer haar het leven zuur te zullen maken, komt niet verder dan een wekelijks rubriekje met prulleria onder het kopje 'Hillary Watch'. De Washington Post heeft slechts twee grote artikelen over haar geplaatst: over de inrichting van haar huis in de ambassadewijk van de stad en over een feestje voor collega Maria Cantwell daar. Er is voor de pers geen lol meer aan, want Clinton mijdt hen. Zoals Michael Crowley van het blad de New Republic onder het kopje 'Saai en saaier' onlangs vaststelde: Hillary Clinton is zo gewoon geworden.

De ex-president

Wie vandaag de dag een glimp wil opvangen van oud-president Bill Clinton hoeft maar ergens ter wereld de tv aan te zetten en hij is te zien, omringd door bewonderaars. Afgelopen woensdag was hij nog met een ernstig gelaat en gekleed in een smoking middelpunt van de belangstelling in Dayton (Ohio). Op de luchtmachtbasis Wright-Patterson werd een gala gegeven waar Clinton de Dayton Vredesprijs kreeg voor zijn pogingen om vrede te brengen in Bosnië.

Clinton is dol op aandacht en publiciteit en ook sinds zijn afscheid van het Witte Huis heeft hij daarover niet te klagen. In de Verenigde Staten zelf ging het vooral over de gratie die hij verleende aan de voortvluchtige belastingontduiker en fraudeur Marc Rich. Iedereen die Clinton tot in het diepst van de ziel haatte, zocht naar wegen om hem alsnog te laten boeten voor deze laatste escapade. Het Republikeinse Congreslid Dan Burton, die zich al jaren geleden heeft opgeworpen als rechter over de oud-president, heeft nog steeds een onderzoeksteam aan het werk die bewijzen van strafbaar gedrag moet verzamelen. Tot nu toe zonder enig resultaat. Het bedrijfsleven in de VS had hem aanvankelijk hoog op de lijst staan van gastsprekers, maar acties van aandeelhouders en klanten die Clinton ook al hoog op de dodenlijst hebben staan, hebben de directies kopschuw gemaakt. De leiding van de investeringsbank Morgan, Dean Stanley Witter, bood zelfs excuses aan voor het uitnodigen van de oud-president.

Nee, Clinton moet het geld en de aandacht vooral zoeken in het buitenland. En dat lukt hem heel goed. Zijn rondreis, eerder dit jaar door Europa, was een klaterend succes. Den Haag leverde hem niet alleen drie ton op, maar ook een audiëntie bij de koningin en een ontmoeting met premier Kok. In Baden Baden (Duitsland) kreeg hij een onderscheiding, samen met Nelson Mandela en kanselier Gerhard Schröder. Vorige maand deed hij weer 'even' Europa aan met een hier en daar aangepast standaardtoespraakje. War schau: 250 000 gulden, Oslo vier ton, Stockholm drie ton en 250 000 gulden in Wenen. En de uitnodigingen stapelen zich nog steeds op. Zoals zijn agent Harry Walker het zegt: ,,Als de file voor La Guardia Airport op een mistige morgen.''

Hoe ontspannen hij zich ook door Europa beweegt en het aanlegt met Jan en alleman, hij is er in de eerste plaats voor het geld. Nergens liggen de hoofdsteden zo dichtbij elkaar als daar. Er is geen tijdverlies. Je bent sneller van Londen in Amsterdam of Den Haag dan van New York in Washington. En overal wacht die buidel met geld. En dat heeft hij vooralsnog nodig. Hij moet bijna twintig miljoen gulden hebben om de rekeningen van advocaten te betalen, die hem in de Whitewater-zaak en het Lewinsky-schandaal hebben bijgestaan. Dan zijn er hypotheken voor zijn huizen in New York en Washington en de kantoorkosten in Harlem. En natuurlijk moet ook de presidentiële bibliotheek in Little Rock (Arkansas) worden gefinancierd met de nodige leuke dingen daar omheen. Geschatte kosten: een half miljard. Het fonds dat daarvoor in Amerika zelf is gesticht, blijft nog akelig leeg.

Maar het zou onrechtvaardig zijn om hem alleen maar als geldwolf af te schilderen. Hij moet ook mensen om zich heen hebben, hij heeft aandacht nodig. Want zoals de Amerikaans-Britse journalist Andrew Sullivan laatst nog vaststelde: In zijn hoofd is hij nog steeds de president van de VS. En Pete King, een vriend en Republikeins Congreslid voor New York: ,,Hij moet er bijkans gek van worden dat hij 's morgens wakker wordt, de tv aanzet en ziet welke mondiale problemen en crises er zijn en dan niet de mogelijkheid te hebben om premiers, koningen en presidenten te kunnen bellen om een oplossing aan te bieden. Ik heb nog nooit iemand meegemaakt die zo in het middelpunt van de belangstelling moest staan.''

Dat was zeker ook het geval toen hij vorige maand in Ierland was. Daar heeft hij wat mee. Het is het enige gebied in de wereld waar, mede door zijn initiatieven, een broze vrede tot stand is gebracht. In het zuiden wordt hij aanbeden. Zoals Bertie Ahern, de premier vaststelde: ,,Wij in Ierland zijn president Clinton niet als een staatsman met grote kundigheid en visie gaan beschouwen, maar als een vriend.'' Hij praatte bijna twee miljoen bij elkaar voor een verzoeningsfonds in het noorden. Daar hield hij een toespraak aan de Queens-universiteit. Voor niets ditmaal. Maar daar mocht niet te veel ruchtbaarheid aan worden gegeven.

Aandacht, hij kan niet zonder. Het maakt niet uit of het een golfcourse in Schotland is of de French Open, waar hij met Andre Agassi strijdt om de schijnwerpers. Op Wimbledon zal hij ongetwijfeld weer van de partij zijn. Waar moet Clinton anders heen? Chappaqua's restaurantjes heeft hij onderhand al platgelopen en zijn kantoor in Harlem moet nog steeds worden ingericht. De Amerikaanse media hebben nauwelijks meer aandacht voor hem, of het moet de roddelpers zijn met verhalen over wie zijn nieuwste maitresse is. De wereld ligt aan zijn voeten. En zolang Amerika niet over zijn 'Clinton-trauma' heen is zal hij het daar moeten zoeken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden