'De generaal' treedt definitief uit schaduw

Ex-chef veiligheidsdienst wil president van Egypte worden

De grote reclameborden langs de wegen waarop alleen het vage 'De President' staat, zijn voer voor de meest uiteenlopende geruchten. Nog meer dan de posters in het openbaar vervoer waarop soldaten baby's knuffelen, bevestigen de reclameborden wat veel Egyptenaren al maanden vrezen: Dat het leger niet van plan is de macht over te dragen. Met de kandidaatstelling van de 74-jarige Omar Soeleiman als president naderen de complottheorieën die Egypte al een jaar in de greep houden hun climax.

Het gevreesde voormalige hoofd van de veiligheidsdienst, en de man die daags voor het aftreden van Moebarak als vicepresident werd aangesteld, wachtte tot het laatste moment om zich kandidaat te stellen. Met het dubbele aantal handtekeningen dan vereist is, en omringd door de presidentiële garde en een uitzinnige menigte, trad 'De Generaal' definitief uit de schemerwereld die decennialang zijn natuurlijke habitat was.

Activisten schreeuwen moord en brand over de kandidaatstelling van 'De Beul' Soeleiman, de man waarop je volgens ex-CIA agent Robert Baer kon rekenen 'om iemand te laten verdwijnen.' Behalve de onthullingen in de Westerse media over de betrokkenheid van Soeleiman bij het zogenaamde rendition programma van de CIA, waarbij terreurverdachten aan regimes werden overgedragen die minder moeite hebben met martelen, is weinig bekend over Soeleiman.

Waar echter niemand aan twijfelt, is dat Soeleiman een 'sterke man' is, en de steun van het leger geniet. Zijn belangrijkste verkiezingsboodschap is: 'veiligheid en zekerheid', een belofte die veel Egyptenaren aanspreekt na een zeer onrustig jaar, waarin de veiligheidssituatie en de economie elke dag een nieuw dieptepunt bereikten.

Met de belofte van Soeleiman 'een sterke president te zijn' moeten de Egyptische kiezers het voorlopig doen. De Egyptische pers waagt zich er - heel begrijpelijk - vooralsnog niet aan om dieper in het verkiezingsprogramma of het persoonlijke leven van Soeleiman te graven.

Duidelijk is wel dat Soeleiman geen vriend is van de politieke islam. (Maar dat hij wel een goede moslim is, moet worden bevestigd door het enige nieuws dat het afgelopen jaar over hem naar buiten kwam: zijn bedevaart naar Mekka.)

Hij stemde in met het bombarderen door Israël van de Gazastrook in 2008. In eigen land liet hij tienduizenden radicale moslims arresteren, waarbij hij in sommige gevallen zelf aanwezig zou zijn geweest bij het verhoor.

De islamitische partijen, en met name de Moslimbroederschap die zelf onlangs een eigen kandidaat naar voren schoof, vermoeden dat achter de schermen Amerika en Israël Soeleiman steunen, om hun 'speciale relatie' met Egypte te behouden.

De kandidaat van de Moslimbroederschap, de rijke zakenman Khairat el-Shater, reageerde gepikeerd op het nieuws over Soeleiman, ondanks dat de Moslimbroederschap zelf een belofte brak door een kandidaat naar voren te schuiven.

"Ik beschouw dit als een belediging voor de revolutie en alle Egyptenaren", zei el-Shater, die twaalf jaar achter tralies doorbracht, tegen persbureau Reuters. "Soeleiman begaat een grote fout. Hij kan alleen winnen met behulp van fraude. En als dat gebeurt, zal een nieuwe revolutie plaatsvinden."

Voor de grotendeels seculiere jeugd die de opstand vorig jaar begon, zijn zowel Soeleiman als de Moslimbroederschap geen optie. Veel van hen neigen nu naar de ex-moslimbroeder Abde Moneim Aboul Fotouh, die een gematigd islamitisch bewind voorstaat of Amr Moessa, de voormalige minister van buitenlandse Zaken onder Moebarak en voorzitter van de Arabische Liga.

De andere grote kanshebber, de salafistische kandidaat Hazem Abu Ismael, werd deze week uit de race gezet, omdat zijn moeder de Amerikaanse nationaliteit zou hebben. In de golf van xenofobie die sinds een jaar door Egypte raast, zijn alle kandidaten met buitenlandse familieleden bij wet uitgesloten. Dat is goed nieuws voor de Moslimbroederschap, die vreesde voor een versplintering van het islamitische stemblok.

Wat er ook gebeurt; Egypte wachten roerige maanden waarin de race uiteindelijk zal gaan tussen de islamisten en het oude regime. Voor veel seculiere Egyptenaren, die zijn geschrokken van de snelle opmars van de Moslimbroederschap, is de keuze tussen een voortzetting van de militaire dictatuur of een kalifaat snel gemaakt. "We hebben de Moslimbroederschap nu een paar maanden aan het werk gezien in het parlement", legt advocaat Abdel Karim Matar uit. "Onze ergste vermoedens zijn bevestigd. Ze praten alleen over hoe vrouwen zich moeten gedragen. Ik hoop dat Soeleiman 'de baarden' allemaal weer achter tralies zet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden