Column

De garantie op spaargeld heeft een kwalijke keerzijde

Spaarders nemen hun geld op bij een bank op Cyprus.Beeld anp

Er zit een meewarig kantje aan de Europa-brede verontwaardiging over het inmiddels al weer in de prullenbak verdwenen plan om ook spaarders met een vermogen onder 100.000 euro te laten meebetalen aan de redding van Cyprus.

Inderdaad ligt er een afspraak tussen de eurolanden dat elk afzonderlijk land zijn best zal doen spaarders met een kleiner vermogen te ontzien, mochten banken binnen de eigen landsgrenzen in moeilijkheden komen. Met de nadruk op de woorden afspraak en elk afzonderlijk land.

Een dwingende regeling, die elk euroland verplicht, bestaat niet, maar in de reacties op het oorspronkelijke reddingsplan voor Cyprus had het er verdacht veel van weg. Omdat Europa de Cypriotische regering tot een heffing op spaartegoeden onder een ton zou hebben gedwongen, zouden ook spaarders in andere eurolanden niet meer zeker zijn van hun vermogen.

Die stelling kan alleen worden verdedigd als je ervan uitgaat dat ofwel het eigen land in staat is dat spaargeld te garanderen, danwel - als de staat dat niet kan dragen - de andere eurolanden de garantie overnemen.

Stelt u zich voor wat dit zou betekenen. Banken bieden ergens in de eurozone hogere rentes. De voordelen zijn voor de spaarders, die hun geld daarheen brengen. Het door de hogere rente ook veel hogere risico is voor de belastingbetalers van andere eurolanden. Geef mij zo'n belegging: wel de voordelen, maar niet de nadelen van het hogere risico. En, in het geval Cyprus, ook nog eens geen vermogensbelasting over het spaargeld. Tel uit je winst.

Zo werkt het depositogarantiestelsel gelukkig niet. Er bestaat geen Europees garantiestelsel en voorlopig blijft dat zo.

Geen enkel risico
Toch is het niet gek dat spaarders, ook in Nederland, zo gaan denken. Binnen de kortste keren na de kredietcrisis in 2008 is ook in dit land iedereen gaan denken dat je met een vermogen onder 100.000 euro geen enkel risico loopt.

Dat begon al toen voormalig minister van financiën Wouter Bos de spaarders van Icesave onder het garantiestelsel bracht. Hij beloonde op die manier Nederlanders die, voor een paar schlemielige tienden van procenten meer rente, hun geld in IJsland stalden. Weliswaar staat er op de IJslandse regering nog een vordering uit voor de uitgekeerde garantie, maar dat zal de spaarder een zorg zijn. Hij genoot de voordelen en zag de nadelen van het hogere risico (voorlopig?) voor rekening van de belastingbetaler komen.

Cyprus had nooit het garantiestelsel kunnen waarmaken, maar ook een rijk Noord-Europees land als Nederland kan dat niet. Er waren vele redenen om SNS te nationaliseren, maar eentje was dat het garantiestelsel de Nederlandse staat en de Nederlandse banken in grote problemen zou hebben gebracht.

Rust
De verhoging, na de kredietcrisis, van het gegarandeerde bedrag tot een ton, heeft grote positieve gevolgen gehad. Het zorgde mede voor de rust, die ruimte gaf om het probleem met de banken in de hele eurozone aan te vatten.

Maar des te langer het duurt om tot een duurzame oplossing te komen, hoe meer het garantiestelsel weer onder druk komt te staan. Daarvoor is om te beginnen Europees bankentoezicht nodig. Opdat de vruchten niet daar en de risico's uiteindelijk hier komen te liggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden