De garagebox helaas ontgroeid

Voedselbanken moeten professionaliseren om aan groeiende vraag te voldoen

De snelst groeiende bank van Nederland noemt ze zichzelf: de Voedselbank. Gekscherend misschien, maar de cijfers liegen niet: 1,5 miljoen voedselpakketten belanden jaarlijks op het aanrecht van de allerarmsten. Zo'n zeventigduizend buiken worden daar elke week mee gevuld. De clientèle van de voedselbanken groeide in 2012 met 20 procent. Tegen heug en meug heeft het bedrijf dat eigenlijk overbodig wil worden, last van het 'succes' dat de crisis met zich meebrengt. Tijd voor een nieuwe koers: professionalisering.

Het is een drukte van belang in de Eindhovense loods aan de Kanaaldijk. Vorkheftrucks rijden af en aan langs de hoog opgestapelde pallets met brood, paprika's en soepblikken. Een elftal vrijwilligers staat klaar aan de lopende band: het is donderdag, vandaag worden de wekelijkse voedselpakketten weer samengesteld. Een pittige klus: de wekelijkse kost van 2761 personen moet vandaag worden ingepakt, weggevoerd en uitgedeeld bij de afhaalpunten in en rond Eindhoven.

De loods in Eindhoven is een van de negen landelijke distributiecentra van Voedselbanken Nederland. Een opslagplaats annex doorgeefluik, dat de afhaalpunten in de regio van voedselpakketten voorziet. Leveranciers van supermarkten, boeren en fabrikanten bezorgen hier hun voedsel, dat verwerkt wordt tot kratjes waar een gezin weer een week van kan eten. Niet iedereen kan overigens zomaar een krat afhalen. Een gezin met twee kinderen mag maandelijks hooguit 340 euro leefgeld (netto-inkomsten min vaste lasten) overhouden om in aanmerking voor een pakket te komen. De selectie is streng, maar dat moet ook wel. Wat ooit in 2004 begon als een liefdadigheidsactie in een garagebox voor vijf pakketjes per week, is uitgegroeid tot een bedrijf met serieuze proporties.

En dus werd het tijd voor een nieuwe aanpak. Het aantal opgehouden handen groeit wekelijks, en daarmee ook de hoeveelheden verwerkt voedsel.

De provisorische aanpak uit de beginjaren, in schuurtjes en bijkeukens, volstaat niet meer. De strenger wordende blikken van de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) en voedselleveranciers drijven de Voedselbank de professionele hoek in. De 135 voedselbanken in Nederland die tot voor kort ieder voor zich werkten, slaan de handen ineen. Begin dit jaar vormt de stichting zich om tot een Vereniging van Nederlandse Voedselbanken, met een landelijk bestuur dat een duidelijke koers uitzet. "Om het groeiende aantal monden te kunnen blijven voeden, is het noodzakelijk dat de Voedselbank één front vormt, met één, professioneel geluid," vertelt Govert Dalm, algemeen coördinator van het Eindhovense distributiecentrum.

In zijn loods in Eindhoven weerklinkt dat geluid. Om de grote hoeveelheid versproducten volgens de richtlijnen te kunnen verwerken en opslaan, beschikt het distributiecentrum sinds kort over een professionele koel-vriesruimte. Een inloopkoelkast zo groot als een klaslokaal, gesponsord door de gemeente en een groot aantal bedrijven. Daarnaast beschikt het distributiecentrum over een gekoelde verwerkingsruimte en koelwagens. Hierdoor blijft de koelketen keurig van A tot Z gesloten, zoals de NVWA voorschrijft. Om de kosten voor de drastisch stijgende energierekening te kunnen dekken, worden er dit jaar zonnepanelen op het dak van de loods geplaatst. "Kostenbesparend, maar ook geheel volgens onze duurzame stijl", aldus Dalm. "Voedsel redden van de schroothoop is een van onze missies: het verwerkte voedsel is volledig afkomstig van bedrijven die het anders vanwege overproductie of productiefouten - denk aan een verkeerd gedrukt label - weg zouden doen." Die professionele aanpak geeft Eindhoven een voortrekkersrol. Distributiecentra in Rotterdam en Den Bosch kijken al stiekem over de schouder van de zuiderbuur mee. Want: een professionelere aanpak, staat voor meer happige leveranciers, bewijst Eindhoven. Dalm: "Sinds de opening van het koel-vriescentrum, wil de ene na de andere grote supermarkt dolgraag met ons in zee. De verbeterde organisatie trekt ze over de streep. Veel bedrijven hebben bovendien een groot hart."

Liefdadigheid pur sang? "Nee. Financieel eigenbelang speelt ook een rol. De vernietigingskosten van overtollig voedsel lopen op tot tientallen euro's per kilo. Het afleveren bij de Voedselbank kost alleen maar wat benzine."

Ondertussen kost het de voedselbanken ondanks de nieuwe koers meer moeite om de aanvoer van voedsel op peil te houden. Het aantal afhalers groeit sneller dan het aanbod. En er is te veel 'pretvoedsel': een overschot aan gezellig eten als chips en hagelslag, en een structureel tekort aan basisproducten als pasta, rijst en koffie. Met speciale inzamelacties met een 'product van de maand', probeert men het probleem het hoofd te bieden. Maar of het daarmee ook kan worden opgelost, is nog maar de vraag.

De droomwens van de Voedselbank, overbodig worden, lijkt voorlopig nog niet in zicht. Om voldoende voedsel aan te trekken om de hongerige monden te kunnen voeden, zal ze zichzelf juist als nódig op de kaart moeten zetten. Schrijnend? "Misschien", zegt Dalm. "Maar dat we nodig zijn, is nou eenmaal een fact of life. Daar handelen we dan ook naar."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden