De fysieke daad van dik uitsmeren, daar ging het Bram Bogart om

Zulke dikke lagen verf zitten er op de doeken van Bram Bogart (1921-2012) dat ze een cementhuid lijken te hebben. De 'materiemeester' wordt deze Nederlands-Belgische kunstenaar genoemd. Bram Bogart, die in mei van dit jaar overleed, en aan wie het Cobra Museum in Amstelveen nu een overzichtstentoonstelling wijdt, is de grondlegger van de informele kunst in Nederland.

Bij deze stroming, uit de periode 1945-1960, stond het schilderen zelf voorop. Informele kunstenaars lieten de verf lekker druipen, spatten die met hun kwasten op het doek of smeerden met zand vermengde verf in dikke lagen uit. Bram Bogart ging daarbij zo ver dat hij de verf ook over de randen van het doek of paneel heen liet lopen. In 't begin ging dat misschien nog per ongeluk. Later werd het een belangrijk onderdeel van het schilderproces om, zoals hij het formuleerde, 'de stijfheid van het vierkant te doorbreken'.

Bogart vertrok in 1946 vanuit zijn woonplaats Delft naar Frankrijk, waar hij ging experimenteren met het mengen van verschillende verfsoorten. Dat ging hem goed af, want hij was opgeleid als huisschilder. In Parijs woonde hij acht jaar in hetzelfde pakhuis aan de Rue Santeuil waar ook de Cobra-kunstenaars Karel Appel en Corneille woonden. Maar van een artistieke uitwisseling was geen sprake. Bogart voelde zich niet aangesproken door de kleurrijke vogels en dierfiguren van Cobra. Ook was hij niet geïnteresseerd in het uitdrukken van menselijke emoties. De fysieke daad van het uitsmeren van zware cementachtige verf tot een compositie, stond bij hem centraal. In 1969 werd Bogart Belgisch staatsburger. Hij vertegenwoordigde zijn nieuwe vaderland in 1970 op de Biënnale van Venetië.

Op de tentoonstelling in het Cobra Museum, de eerste presentatie van zijn werk in Nederland sinds de jaren tachtig, hangen zeventig schilderijen uit de periode 1939-2009. Het accent ligt op de jaren vijftig. Uit deze periode dateert ook het schilderij 'Ciel triste' dat het Cobra Museum heeft gekregen uit de nalatenschap van Bogart. Een 'betrokken lucht' wilde de kunstenaar afbeelden. Dat is haast een understatement, als je de dreigende, donkere wolkenmassa ziet die Bogart op het doek smeerde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden