De Fyra keert echt niet meer terug

Fiasco zorgt voor staatsstrop van zeker een half miljard en of dat te verhalen valt op AnsaldoBreda, is maar de vraag

Een veelgehoorde grap gisteren: zelfs het definitieve besluit dat Nederland met de Fyra stopt, heeft vertraging.

Het is uitgesloten dat de Italiaanse flitstreinen ooit nog op de hogesnelheidslijn (HSL) tussen Amsterdam en Brussel zullen rijden. De top van de Nederlandse Spoorwegen (NS) heeft gisteren staatssecretaris Wilma Mansveld (PvdA, infrastructuur) verteld dat het bedrijf geen toekomst meer ziet in de Fyra. De zogeheten V250-treinen zijn "onvoldoende betrouwbaar", zegt NS-directeur Bert Meerstadt.

De defecte Italiaanse treintoestellen staan sinds januari dit jaar aan de kant. Voordat de Fyra weer is opgelapt, zijn de NS naar schatting twee jaar en tientallen miljoenen euro's verder. De vervoerder rept over "onaanvaardbare termijnen en risico's".

Formeel weigert het kabinet het prestigeproject nu al te beëindigen. De Staat is enig aandeelhouder van de NS en draait daardoor op voor de geleden schade. Minister Jeroen Dijsselbloem van financiën wil eerst beter geïnformeerd worden over de financiële en juridische gevolgen mocht Nederland de Fyra definitief afbestellen. Hij wil "nauwer betrokken worden bij dit soort grote en ingrijpende beslissingen", zegt zijn woordvoerder. Dijsselbloem heeft "nog geen compleet beeld van de situatie".

Vrijdag bespreekt de ministerraad het debacle. Naar verwachting zal het kabinet na afloop bekendmaken dat de Fyra inderdaad geschiedenis is. Staatssecretaris Mansveld sprak gisteren over een "verstandig besluit" van de NS.

Het kabinet en het spoorbedrijf wilden het nieuws eigenlijk pas over twee weken bekendmaken. Maar de Belgische vervoerder NMBS verkondigde afgelopen vrijdag onverwachts dat het zich terugtrekt uit het project. Dat vergrootte de druk op Nederland om snel een beslissing kenbaar te maken. Topman Marc Descheemaecker van NMBS presenteerde vrijdag een lange waslijst aan mankementen, zoals loszittende deuren, verkeerd gemonteerde leidingen en kabels, en accu's die spontaan vlam vatten. "Als het allemaal niet zo pijnlijk was, zou je er om lachen", zei hij.

En pijnlijk is het, vooral voor Nederland. De NS hebben al negen treinen gekocht van 20 miljoen euro per stuk. Zeven anderen zijn nog in bestelling. Vervoerseconoom Bert van Wee van de TU Delft heeft uitgerekend dat het fiasco de Staat in totaal al een half miljard euro kost.

Nederland zal proberen geld terug te halen bij AnsaldoBreda. Het Italiaanse bedrijf is noodlijdend, waardoor het onzeker is of er iets te halen valt. Minister Dijsselbloem laat dat nu, voor zover mogelijk, uitzoeken.

Het afblazen van de Fyra is een dieptepunt in het leven van de miljarden kostende HSL. Hoe het nu verder moet, is onduidelijk. Het kabinet kan de NS de mogelijkheid bieden om andere flitstreinen te kopen of huren. Maar ook kan er een nieuwe openbare aanbesteding komen.

De NS maakten gisteren ook bekend dat directeur Meerstadt per 1 oktober dit jaar opstapt. Dat nieuws komt niet toevallig op dit moment naar buiten: Meerstadt zit sinds 2001 in de NS-directie en is altijd nauw betrokken geweest bij de Fyra.

Vandaag 4|5 en Opinie 17

Meer nieuws en commentaar

'Staatssecretaris geeft duidelijk geen leiding'
De Kamer debatteert waarschijnlijk deze week nog over het Fyra-fiasco. De politieke partijen willen zo snel mogelijk een fatsoenlijke dienstregeling tussen Nederland en België. Bovendien eist de Kamer opheldering van staatssecretaris Mansveld. De kans is groot dat ook minister Dijsselbloem en Schultz, de minister die lange tijd verantwoordelijk was voor het spoor, bij het debat aanwezig zullen zijn. Het CDA vraagt om een parlementaire enquête. Volgens SP-Kamerlid Bashir "geeft de staatssecretaris duidelijk geen leiding". GroenLinks vindt dat de reiziger "niet mag opdraaien voor de kosten van het Fyra-debacle", aldus Van Tongeren. PvdA-Kamerlid Hoogland verwacht "snel duidelijkheid over hoe de NS de afspraken met reiziger en overheid gaan nakomen".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden