De Franse presidentsverkiezingen

PARIJS (ANP) - Circa 44 miljoen kiesgerechtigden kunnen op 22 april in de eerste ronde op een van de twaalf kandidaten voor de Franse presidentsverkiezingen stemmen. Er staan 4,5 procent meer kiezers ingeschreven dan de vorige keer in 2002.

Er staan 65.000 stemlokalen klaar die om 08.00 uur open gaan. Op de meeste plaatsen sluiten de stembureaus om 18.00 uur maar in een aantal grote steden inclusief Parijs kan tot 20.00 uur worden gestemd.

De uitkomst is moeilijk voorspelbaar. Naar schatting 40 procent van de kiezers lijkt pas in het stemhokje zijn keuze te bepalen. Opiniepeilingen, veelal met vaste telefoonlijnen gehouden, neigen er naar de mening van vooral jonge kiezers te onderschatten wat voor verrassingen bij het tellen van de stemmen kan zorgen.

Eerste ronde

Sinds de huidige staatsvorm werd ingevoerd, de Vijfde Republiek in 1958, heeft nog nooit een kandidaat in de eerste ronde een absolute meerderheid behaald. De twee kandidaten met de meeste stemmen gaan door naar de beslissende ronde op 6 mei.

Op het westelijk halfrond, met name in de Franse overzeese gebieden en onder anderen de vele Fransen in Canada, wordt zaterdag al gestemd; anders zouden deze circa 900.000 kiesgerechtigden pas hun stem uitbrengen wanneer de winnaar in Parijs al bekend is.

Vijf jaar

De Franse president die sinds 2002 voor een ambtsperiode van vijf jaar wordt gekozen (en niet meer voor zeven jaar), heeft naar Europese maatstaven gemeten uitzonderlijk veel macht. Hij leidt de uitvoerende macht en hij is bij kabinetszittingen de voorzitter.

De Franse president heeft zo veel bevoegdheden in zijn portefeuille die elders tot het exclusief terrein van een premier of eerste minister worden gerekend. Zo neemt de president het voortouw bij veiligheidszaken en de buitenlandse politiek. De president is tevens opperbevelhebber van de strijdkrachten. De president benoemt de premier; hij kan de volksvertegenwoordiging ontbinden. Hij kan zich in noodgevallen direct tot het volk wenden om over wetsvoorstellen een oordeel te krijgen.

Wanneer het Franse lagerhuis, de Assemblée Nationale (577 zetels), een meerderheid heeft die politiek niet met de president overweg kan, moeten president en premier pogen er toch samen iets van te maken. Dat presidentiële ongemak heet 'cohabitation' waarmee de macht van het staatshoofd over vooral binnenlandse aangelegenheden aanzienlijk minder wordt. De laatste keer dat dit zich voordeed was van 1997 tot 2002 toen de socialist Lionel Jospin premier was onder de centrumrechtse president Jacques Chirac.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden