De FPÖ is terug aan de macht en dat leidt in Oostenrijk tot de nodige bezorgdheid

Heinz-Christian Strache (links) van de FPÖ en Sebastian Kurz van de ÖVP zaterdag, nadat een akkoord was bereikt over samenwerking. Beeld EPA
Heinz-Christian Strache (links) van de FPÖ en Sebastian Kurz van de ÖVP zaterdag, nadat een akkoord was bereikt over samenwerking.Beeld EPA

Het regeringsprogramma van de nieuwe Oostenrijkse coalitie tussen ÖVP en FPÖ wemelt van plannen voor strengere gevangenisstraffen, publieke controlecamera’s en afluisterprogramma’s.

Terwijl Brussel zich vooral afvroeg wat een regeringscoalitie van de conservatieve ÖVP en de rechts-populistische FPÖ voor het Oostenrijkse EU-lidmaatschap gaat betekenen, waren de Oostenrijkse media afgelopen weken vooral druk met de afschaffing van het totale rookverbod in de horeca dat in mei moest ingaan. Een succesje voor pro-rokerspartij FPÖ. Maar het Öxit-referendum dat de FPÖ-leider Heinz-Christian Strache bepleitte, komt er niet. De regeringsovereenkomst die zaterdag werd gepresenteerd, verbiedt dat uitdrukkelijk.

“We hebben een pro-Europese instelling”, zei kanselier en ÖVP-leider Sebastian Kurz. Ook vice-kanselier Strache, die vorig jaar nog trots een samenwerkingsovereenkomst met de partij van president Poetin tekende, toonde zich ongekend pro-Europees. Kurz verklaarde al eerder dat Oostenrijk de EU en de euro volgens hem nodig heeft, maar een duidelijk pro-EU-standpunt was ook voorwaarde voor de goedkeuring van de regering door president Alexander Van der Bellen

Visegrad-groep

In oktober meende Strache nog dat Oostenrijk lid moet worden van de Visegrad-groep, de zeer euro-kritische samenwerking tussen Hongarije, Polen, Tsjechië en Slowakije, en toonde hij bewondering voor de eurosceptische Hongaarse premier Viktor Orbán. Kurz wees een Visegrad-lidmaatschap toen al af en met de regeringsverklaring lijkt de nieuwe regering zich duidelijk te distantiëren van de koers van de buurlanden.

De FPÖ mag in de kwestie EU fors hebben toegegeven, op andere gebieden drukt de partij wel een zware stempel. De populisten bezetten behalve het ministerie van buitenlandse zaken en integratie ook binnenlandse zaken en defensie. Grenscontrole, politie, veiligheidsdiensten, vluchtelingenopvang: het worden allemaal verantwoordelijkheden van ‘blauw’.

Nodige zorg

Die bundeling van bevoegdheden in rechts-populistische handen heeft tot de nodige zorg geleid. Veel ÖVP’ers menen dat Kurz zijn coalitiepartner teveel is tegemoetgekomen. Minister van binnenlandse zaken Herbert Kickl geldt als hardliner die verantwoordelijk is voor FPÖ-slogans als ‘Weens bloed – teveel islam doet niemand goed’. Het regeringsprogramma wemelt van plannen voor strengere gevangenisstraffen, publieke controlecamera’s en afluisterprogramma’s om versleutelde chats te kunnen volgen.

Het aantal asielzoekers moet omlaag, er komt strengere grensbewaking en wie asiel aanvraagt, moet al zijn geld en zijn mobiel inleveren, dat laatste om gegevens over vluchtroute en contacten te kunnen onderzoeken. Tot hun erkenning krijgen asielzoekers geen geld, alleen verzorging in natura. Verder wil de regering mensen terugsturen naar het eerste EU-land waar ze asiel hebben aangevraagd, veelal het zeer vluchteling-onvriendelijke Hongarije.

Kinderen van asielzoekers mogen pas naar school als ze voldoende Duits spreken, en dat geldt ook voor andere migrantenkinderen: wie op zijn zesde onvoldoende Duits spreekt, is niet ‘schoolrijp’ en komt in een aparte klas. Daarnaast wil de regering door de uitgave van een gestandaardiseerde koran en 'uitvoerige controle op de wijze waarop de leer wordt verspreid' de invloed van de islam beperken. Financiering van moskeeën door buitenlandse financiers is al verboden, maar islamitische scholen worden ook taboe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden