plein 2

De foto van de 'onbekende man' leidt naar een triest oorlogsverhaal

Wie is dit?Beeld ANP

De regering mag dan morgen eindelijk op het bordes staan, nu eerst de kwestie die nog altijd vele lezers bezighoudt: de speurtocht naar de man op de hierbij afgebeelde foto. De man die Jan de Quay niet blijkt te zijn. Die ook Theo Joekes niet is. Bauke Roolvink evenmin. 

Maar wie dan wel? Suggesties blijven binnendruppelen. Lezer Fred Schuurmans uit Alkmaar: 'Ik denk dat het Drs. H. Peschar is die in 1976 deel uit maakte van de Commissie van Drie die onderzoek heeft gedaan naar de Lockheed-affaire.' Nadere bestudering leert: dappere poging.

Andere inzendingen die we zonder bijgeleverd bewijs onmogelijk goed kunnen rekenen: acteur Allard van der Scheer, hoofdambtenaar van het ministerie van justitie Wim Duk, een jonge Jo Cals, VVD-Tweede Kamerlid Huub Jacobse. Over die laatste suggestie meldt J.L. Swarte te Den Helder. 'Als het waar blijkt te zijn vier ik mijn geheugen.' De slingers kunnen in de kast blijven. Beide heren droegen een bril. Daar is zo ongeveer alles mee gezegd.

Boekhandel

Abonnee Francien Braaksma aan de telefoon: ze herkent haar voormalige schoonvader H. Wielek op de foto. Wielek, die eigenlijk Willi Kweksilber heette, zat korte tijd (1973-1978) voor de PvdA in de Eerste Kamer. Het is niet zijn politieke loopbaan waardoor hij bekend is geworden. Wielek ontvluchtte in de jaren dertig nazi-Duitsland nadat hij ternauwernood aan een arrestatie was ontsnapt. In Nederland manifesteerde hij zich vooral als publicist, iemand die zich voortdurend hard maakte voor mensenrechten. Zijn pseudoniem moest hem enige bescherming bieden. Braaksma adviseert bevestiging te zoeken bij zijn zoon, Erik Kweksilber.

De zoektocht leidt naar Groningen, waar de zoon jarenlang eigenaar was van boekhandel Godert Walter, een begrip in de regio. Achter de naam van deze winkel gaat een verdrietig oorlogsverhaal schuil. Godert Walter werd in 1911 geboren en was voorbestemd op notaris te worden, maar de liefde voor het boek was sterker. In 1941 nam hij een boekhandel over in de Groningse binnenstad. Later tijdens de oorlog werkte hij mee aan de handel in illegale lectuur, ten bate van onderduikers. Walter werd verraden, door zijn slager. Op 17 september 1944 zochten vier mannen van de Sicherheitsdienst hem thuis in Haren op. Ze schoten hem dood, 33 jaar oud, in het bijzijn van zijn vrouw en twee kinderen. De boekhandel is zijn naam blijven dragen.

H. Wielek (die eigenlijk Willi Kweksilber heette)Beeld rv

Speurtocht

Erik Kweksilber werd in 1977 eigenaar van Godert Walter, maar moest het pand in 2014 om gezondheidsredenen verkopen. 'Een delicatessenwinkel op het gebied van boeken', noemt hij het zelf, waar de populaire top 10-lijstjes nooit voet aan de grond hebben gekregen. Kweksilber leest Trouw en volgt de speurtocht naar 'de man die De Quay niet is' op de voet. Hij heeft de foto bestudeerd en komt tot de conclusie: het is ook zijn vader H. Wielek niet. Er zijn overeenkomsten, maar ook verschillen. "Als ik ervan overtuigd was geweest dat het hem wel was, had ik zeker eerder aan de bel getrokken."

De zoektocht begint frustrerende vormen aan te nemen. Wat nog houvast biedt: de foto is gedateerd op 11 april 1963 en vermoedelijk gemaakt in een televisie-studio. Al eerder bleek dat het niet gaat om burgemeester Herman Witte van Eindhoven, die op deze dag te gast was in de uitzending van het actualiteitenprogramma 'Achter het nieuws'.

Er resteert niks anders dan een bezoek aan het archief van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. Daar zijn de afleveringen van 'Achter het nieuws', 'Televizier' en 'Brandpunt' uit de jaren zestig terug te zien. Maar de man op de foto is niet te vinden. Totdat het oog valt op een uitzending van 'Brandpunt', 22 mei 1963, over het gesjoemel met geïmporteerde auto's uit Duitsland. In beeld komt 'dhr. Van Leeuwen' van het ministerie van justitie. Eigenlijk klopt alles. Behalve de stropdas. En de bril. Weer niks.

Lees ook de eerdere verslagen van de zoektocht:

Het mysterie van de foto van de 'premier' (6 september)

Nicht Adeline weet het zeker: Joekes is het niet (13 september)

Was het misschien burgemeester Witte? (20 september)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden