De FNV staat steeds vaker buitenspel bij het afsluiten van cao's

Een aantal bijstandsgerechtigden deed in februari met steun van de FNV aangifte tegen de gemeente Midden-Groningen, omdat die banen en loon zou hebben gestolen. Beeld ANP

Vakbond FNV is de karige loonsverhogingen zat, vakbond CNV bekijkt het pragmatischer, per sector. Gevolg is een fors groeiend aantal cao-afspraken zonder FNV, maar met CNV.

"Wij tekenen niet voor verslechteringen." Was getekend, FNV. De vakbond is heel duidelijk: als een nieuwe cao leidt tot koopkrachtverlies, dan doen zij niet mee. Ondertussen verliest FNV wel aan invloed, heeft werkgeversorganisatie AWVN berekend. 

In 2014 werd er nog maar één akkoord zonder de FNV gesloten, in 2015 steeg dat naar 20, in 2016 naar 21, en vorig jaar waren er 28 cao's waar de FNV niet aan meedeed. Niet bij de mode- en detailhandel, niet bij de supermarkten, de kappers, de horeca.

Slechte deal

Opgeteld zijn er nu 1,5 miljoen werknemers die onder arbeidsvoorwaarden werken waar FNV niet mee heeft ingestemd, maar andere vakbonden zoals CNV wel. Toen het FD deze getallen gisteren publiceerde, raakte dat bij veel FNV'ers een gevoelige snaar. "We hebben voor bijna anderhalf miljoen werknemers de rug rechtgehouden", twitterde Henri Janssen, van FNV Spoor. "Beter geen deal dan een slechte deal."

Oud-vakbondsman en FNV-prominent Jan Berghuis viel de andere vakbonden aan. "CNV moet zich schamen dat zij dit soort cao-akkoorden wel afsluit", doelend op in zijn ogen slechte arbeidsvoorwaarden voor werknemers in de horeca en de detailhandel. "Ik vind het heel erg voor de mensen die in die sectoren werken onder die omstandigheden."

Het zijn opmerkingen die ze bij de CNV niet begrijpen. "Wij tekenen natuurlijk nooit akkoorden waarbij werknemers erop achteruitgaan. De suggestie van verslechtering werpen we verre van ons", reageert Jan de Vries, voorzitter van CNV Connectief. "Maar wij vinden wel dat werknemers meer gebaat zijn bij afspraken dan helemaal geen cao. In de horeca was er al drie jaar lang niets. In die tijd gaan mensen er sowieso niet op vooruit."

CNV blijft als het even kan zolang mogelijk praten met werkgevers. "We zoeken de verbinding, we kijken naar ruimte voor maatwerk, want onze leden willen dat we uiteindelijk tot resultaten komen", aldus De Vries. "De FNV heeft een andere basishouding." Daar wil hij verder niet over uitweiden. De werkgevers wel. Volgens hen eist FNV overal waar ze komen minimaal 3,5 procent.

Dictaat

"Dat voelt als een dictaat", zegt cao-deskundige Henk Strating die regelmatig als adviseur aanschuift bij gesprekken. "Dat is een slechte start. Het heeft niet eens zozeer met de inhoud te maken, maar doordat FNV direct de 3,5 procent loonsverhoging op tafel legt met de boodschap 'dit is het minimum', haken werkgevers af."

Strating adviseert FNV meer het gesprek aan te gaan. Binnen de FNV is er juist discussie of er niet vaker en eerder gestaakt moet worden. Met acties kun je hoger loon afdwingen, vindt een groot deel van de Federatie Nederlandse Vakvereniging. Strating: "Daar geloof ik niet in. Dan ga je er nog meer met gestrekt been in. En dat werkt averechts."

Ondertussen stijgen de lonen maar mondjesmaat. In 2017 met slechts 1,7 procent, ietsje meer dan de inflatie. Werknemers profiteren te weinig mee van de stijgende winsten van werkgevers, vindt ondertussen bijna iedereen. De Nederlandsche Bank zei het twee jaar geleden al, het Centraal Planbureau pleit ook voor loonsverhoging en velen zeiden hen dit na.

Handen ineenslaan

Deze week herhaalde het Internationaal Monetair Fonds deze boodschap. Vakbonden moeten hogere looneisen stellen, aldus het IMF. Nu gaan ze nog te veel mee met het argument van werkgevers dat de lonen uit concurrentieoverwegingen niet sneller kunnen stijgen. Hoogste tijd om hogere lonen meer prioriteit te geven.

De Vries: "Er is in zijn algemeenheid echt ruimte om de lonen flink te verhogen. Als het gaat over meer loon staan wij zij aan zij met FNV. We regelen dat ook het liefst samen met de FNV." Dus toch zoveel mogelijk samen optrekken? Jazeker, zegt ook FNV-woordvoerder José Kager: "Wij zijn het sterkste als we als bonden de handen ineenslaan."

Begin 2018 maakte Mariëtte Patijn, vicevoorzitter bij FNV, haar aftreden bekend. Ze vond het bestuur te slap

In december werd door FNV en CNV gestaakt voor een betere cao bij vleeswarengigant Stegeman in Wijhe.Beeld Hollandse Hoogte / Rob Voss
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden