Taal

De Finse invloed op het Nederlands bleef vrijwel beperkt tot 'sauna'

Beeld AFP

Saunagate. Zo zal het lekken naar (uploaden op) pornosites van naaktopnames die heimelijk zijn gemaakt in sauna's wel de geschiedenis in gaan.

Van oorsprong is sauna een Fins woord voor een traditioneel Fins badhuisje. Over de verdere herkomst van het woord is weinig bekend. Etymologiebank.nl houdt het erop dat sauna teruggaat op een woord voor 'stapel' en dat de sauna zijn naam dus ontleent aan een stapel verhitte stenen om op primitieve wijze een bad te verhitten.

In het Nederlands wordt het woord vanaf circa 1820 incidenteel aangetroffen, aanvankelijk alleen ter aanduiding van een fenomeen in het toen nog verre Finland. Kramers' Algemene Kunstwoordentolk uit 1847, die vooral geleerde en geleende woorden vermeldde, omschreef sauna als 'Fins damp- of stoombad'.

Pas in de 20ste eeuw maakten stoombaden naar Fins voorbeeld hun entree in onze contreien en het duurde tot 1961 tot het woord sauna zo ingeburgerd was, dat het een plaatsje in de Dikke Van Dale kreeg. Niet veel later kreeg sauna er in het woordenboek een betekenis bij. Of het aan hun reputatie lag of aan het feit dat er in de jaren zeventig sauna's in sekshuizen kwamen, in elk geval raakte sauna rond 1980 óók ingeburgerd als eufemisme voor een bordeel.

Sauna is het enige bekende Finse leenwoord dat het Nederlands rijk is. In Van Dale staan slechts drie andere, vrijwel onbekende Finse leenwoorden: kantele (een muziekinstrument), löyly (het opgieten van water op de hete steen in de sauna) en markka (de munt waarmee Finnen betaalden voordat ze op de euro overstapten).

Peter-Arno Coppen en Ton den Boon helderen grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels op.

Heeft u ook een prangende taalvraag? Mail Ton den Boon via tdb@taalbank.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden