De fatale test van Grissom

De Nasa had eigenlijk astronaut Gus Grissom op het oog om de eerste mens op de maan te worden. Maar een test met fatale afloop gooide roet in het eten en maakte de weg vrij voor de 'all American hero' die vandaag begraven wordt, Neil Armstrong.

Neil Armstrong werd geboren in Wapakoneta, Ohio. Virgil (bekend geworden als Gus) Grissom werd geboren in Mitchell, Indiana. 'Smalltown USA' bleek een opvallend goede broedplaats voor Amerika's eerste astronauten. Mannen die waren opgegroeid in onbetekenende plaatsen, blonken volgens de Nasa vaak uit in evenwichtigheid. Aan die eigenschap had je wat tijdens ruimtemissies, maar ook daarna. Astronauten werden sterren. Wie groot was geworden in een doe-maar-gewoon-dan-doe-je-al-gek-genoeg-sfeer was beter bestand tegen die druk.

Armstrong en Grissom hadden allebei een achtergrond als luchtmachtpiloot. Armstrong maakte als dienstplichtige 78 vluchten tijdens de Korea-oorlog, waarbij hij één keer werd neergehaald. De ruim vier jaar oudere Grissom (geboortejaar: 1926) meldde zich al in de zomer van 1944 voor een militaire loopbaan, maar kwam in eerste instantie niet verder dan een baan als klerk op een luchtmachtbasis. Na de Japanse overgave keerde hij terug in het burgerbestaan. Als technicus in een fabriek en bereider van hamburgers verdiende hij het geld voor het volgen van een hogere technische opleiding. Met die bagage kon ook hij in de Korea-oorlog gaan vliegen. Grissom werd ook door de vijand onder vuur genomen. Maar neergehaald werd hij niet tijdens meer dan honderd vluchten.

In de loop van de jaren vijftig maakte Grissom naam als begenadigd testpiloot en opleider van nieuwe rekruten. Dat maakte dat hij in beeld kwam voor het eerste Amerikaanse ruimtevaartprogramma. Gus Grissom was nuchter genoeg om te beseffen dat hij misschien niet door de selectie zou komen, maar besloot de gok te wagen. Hij doorstond alle testen en trainingen en werd uitverkoren om deel uit te gaan maken van de 'Mercury Seven', de eerste zeven Amerikanen voorbestemd voor een reis in de ruimte.

Daarna volgden de eerste teleurstellingen. Niet de VS maar de Sovjet-Unie schoot in april 1961 de eerste mens de ruimte in. En toen Amerika een maand later zover was, ging Alan Shepard. Grissom kreeg de tweede vlucht. Die liep maar net goed af. De ruimtecapsule landde na de vlucht in zee. Het luik werd voortijdig weggeblazen en de cabine liep vol water. Grissom zat even verstrengeld. Eenmaal buiten veroorzaakten de rotorbladen van de helikopters zoveel golfslag dat hij alsnog bijna verdronk. Toen hij gered werd, was Grissom aan het einde van zijn krachten. De capsule zonk naar de bodem en was verloren.

De ruimtevaarder kreeg volop verwijten, maar onderzoek wees uiteindelijk uit dat hem niks te verwijten viel. In maart 1965 maakte Grissom als eerste mens ooit zijn tweede ruimtevlucht. Aan deze missie hield hij alleen maar prettige herinneringen over. Bijvoorbeeld aan medereiziger John Young, die tijdens de test met ruimtevoedsel, meegesmokkelde corned beef, favoriet bij Grissom, tevoorschijn haalde.

De maan kwam langzamerhand in zicht. Deke Slayton, ook een van de Mercury Seven, was bij de Nasa inmiddels verantwoordelijk voor de selectie van bemanningen. Hij vertelde zijn vriend Grissom dat hij de beoogde eerste man op de maan was.

Hij zou ook de eerste vlucht met de Apollo maken. Op 27 januari 1967 deed Grissom met zijn twee collega-bemanningsleden voor die vlucht een test in de cabine op Kennedy Space Center. "Vuur, ik ruik vuur", klonk het op een gegeven moment vanuit de capsule die op een Saturnus-raket stond. Een paar minuten later waren de drie dood. Met de cabine, de ruimtevaartpakken, de noodbeveiliging van de deur en de reddingsprocedures bleek achteraf veel mis. Armstrong en zijn crew zouden profiteren van de verbeteringen die volgden.

Grissom werd slechts veertig. Een paar weken voor het ongeluk schreef hij: 'Als we sterven, willen we dat de mensen dat accepteren. De verovering van het heelal is het waard om risico's te nemen met levens.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden