De Farc heeft telefoon

Aan de vooravond van hun vredesbesprekingen bepalen de Colombiaanse regering en de rebellen van de Farc hun mediastrategie. De rol van Tanja Nijmeijer tekent zich af.

Ze beginnen op 15 november in Cuba en het eerste agendapunt is agrarische ontwikkeling. Dat is grof gezegd wat we weten over de vredesonderhandelingen tussen de Colombiaanse regering en de rebellen van de Farc. Verder is er over het overleg, dat moet leiden tot een einde aan een halve eeuw gewapend conflict in Colombia, nog niets bekend. Zelfs over de locatie is nog geen informatie vrijgegeven. Mogelijk zal om veiligheidsredenen worden gekozen voor El Laguito. Dat is het luxe en zwaar bewaakte deel van Havana waar de Farc op dit moment verblijft en waar ook de woningen staan van topfunctionarissen, hoge militairen en andere leden van de revolutionaire elite.

Ook de komende maanden zal het geen informatie regenen. Tot aan het tekenen van de vrede is een radiostilte afgesproken, al weet niemand of dat gaat werken. Er zullen wel persconferenties zijn over het verloop van het overleg, maar niet gezamenlijk, zo meldde het Colombiaanse dagblad El Tiempo deze week. Bij de aftrap van de besprekingen vorige maand in Oslo zaten de delegaties nog aan een lange tafel. In Havana zullen eventuele gemeenschappelijke verklaringen naar buiten worden gebracht door vertegenwoordigers van Noorwegen en Cuba, die het proces faciliteren.

Aan beide kanten wordt nog hard gewerkt aan een mediastrategie. De Farc is het meest proactief. Voor het eerst in tien jaar heeft de beweging een platform om de wereld te laten weten wat ze denkt. Vroeger had de beweging alleen solidaire internetpagina's en lokale radiostations om naar buiten te treden. Het kostte maanden van voorbereiding en een dagenlange uitputtende en gevaarlijke reis door de rimboe om een commendant te spreken te krijgen. Nu hebben de dames en heren een telefoon op hun Cubaanse salontafel. De Farc heeft tegenwoordig een e-mailadres en is te bellen op een Cubaans telefoonnummer, waar vrijwel altijd wordt opgenomen. Wat overigens niet betekent dat voor iedere journalist een commandant aan de lijn komt.

Van een mediacircus dat de Farc in Havana volgens regeringsbronnen zou willen opzetten is tot nu toe geen sprake. Sterker, de guerrillabeweging blijkt de toegang van media zeer strikt te selecteren. Delegatieleider Ivan Márquez bevestigde deze week dat gedurende het vredesproces de 'alternatieve media' bevoorrecht zullen worden, evenals enkele internationale media en de Colombiaanse media die in het verleden 'nauwkeurig' hebben geïnformeerd. Het is de voortzetting van bestaand beleid. Ook de afgelopen jaren was slechts een zeer beperkt aantal media en journalisten welkom in 'de bergen van Colombia'.

Op dit moment verschijnen de meeste verklaringen van de Farc op Cubaanse en Venezolaanse staatspersbureaus en de internetsite van de Farc zelf. Daarnaast verschenen de afgelopen weken nieuwsbrieven onder de titel 'Beschouwingen over de agenda van Havana'. Opmerkelijk was een kleine persbijeenkomst, afgelopen woensdag, waarbij naast twee hoge commandanten ook Tanja Nijmeijer een rol speelde. De Nederlandse guerrillera arriveerde maandag in Havana, als laatste van de delegatie. Die bestaat bij beide kampen uit twintig personen. Vijf daarvan zitten daadwerkelijk met de andere partij aan tafel, vijf anderen zijn hun vervangers, en tien personen ondersteunen hen met advies en logistiek.

Nijmeijer behoort tot de laatste groep en was bij haar eerste persconferentie de enige van de drie woordvoerders die niet tot de kern van onderhandelaars behoort, wat iets kan zeggen over haar toekomstige rol. Colombiaanse media speculeren veel over haar kwalificaties als mogelijke woordvoerder, vanwege haar intelligentie, talenkennis, motivatie en haar frisse uitstraling. Bovendien heeft zij als solidaire buitenlander een hoog Che Guevara-gehalte, altijd goed voor een groepering met een imagoprobleem. "We willen vrede," zei ze. "Maar wel een vrede met brood, vrede met een dak, kortom vrede met sociale gerechtigheid. En we zullen alles doen om dat te bereiken."

In de nieuwsbrieven en tijdens de persconferentie keert een aantal onderwerpen voortdurend terug. Prominent is de wens om commandant Simón Trinidad naar Cuba te halen. Trinidad, de enige van de groep die tien jaar geleden deelnam aan een eerdere poging tot vredesoverleg, zit momenteel in een Amerikaanse gevangenis 60 jaar cel uit wegens drugshandel. De Farc hoopt dat de juist herkozen president Barack Obama over zijn hart zal strijken, maar in de VS is zijn vrijlating politiek en juridisch onhaalbaar.

Een ander terugkerend onderwerp is deelname van Colombiaanse volksorganisaties die nu niet aan de onderhandelingstafel zitten. "We willen dat heel Colombia verandert in één grote discussietafel," zei delegatieleider Ivan Márquez deze week. En dat is nu precies wat de regering niet wil, om te voorkomen dat het proces alle kanten op schiet. Maar er is wel een besef dat er een mechanisme gevonden moet worden om hun inbreng te kanaliseren.

Het mediabeleid van de regering is zo mogelijk nog stringenter. Zelfs journalisten met directe toegang tot delegatieleden krijgen hen zelden te pakken en krijgen hooguit off the record een reactie. Zeker is dat de komende tijd in Havana geen enkele openbare verklaringen zal worden geven, wat naadloos aansluit bij de oproep van de Colombiaanse delegatieleider Humberto de la Calle. Zichtbaar geïrriteerd over de voortdurende verklaringen van de Farc waarschuwde hij bij de opening van het overleg in Oslo dat het lekken van informatie aan de media het vredesproces kan schaden. Het succes van het proces, zei hij, hangt af van geheimhouding en discretie.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden