De familie In 't Hof past zich aan, maar wil geen extra koeien

Jeannette in 't Hof achter haar familie. V.l.n.r. Erik, grootmoeder Riek, Roelof en zoon Chiel. Beeld Hanne van der Woude
Jeannette in 't Hof achter haar familie. V.l.n.r. Erik, grootmoeder Riek, Roelof en zoon Chiel.Beeld Hanne van der Woude

Agrarische familiebedrijven die niet willen groeien, moeten zich op een andere manier redden. Deze familie die al eeuwen boert in Bathmen, is het wel gewend.

Leg een boerenfamilie nooit uit dat de tijden veranderen, dat weten ze zelf ook wel. Kijk naar de familie In 't Hof die in haar monumentale boerderij aan de rand van Bathmen al eeuwen lang het hoofd boven water houdt. Dat ging niet vanzelf: boeren is nu eenmaal aanpassen. Maar het lukt ze ook nu weer. Met kaas. Met een winkel. En met een gezonde portie doorzettingsvermogen.

Het boerenbedrijf van de familie In 't Hof heeft moeilijke jaren achter de rug. De melk van de ruim honderd koeien leverde zo weinig op dat ze flink hebben ingeteerd. Het jongvee, dat altijd op de eigen boerderij werd grootgebracht, verkopen ze nu. Een kalf grootbrengen tot koe kost alles bij elkaar zo'n 1500 euro, een volwassen koe heb je tegenwoordig al voor 900 euro.

Er werd ook bespaard op het voer voor de dieren. Dat werd soberder waardoor de koeien minder melk geven. "Maar bij zo'n lage melkprijs maakt dat niet veel uit", zegt boer Roelof in 't Hof. Zijn vrouw Jeannette nam alle extra diensten die ze kon krijgen bij marktslager aan, zodat er wat extra geld binnenkwam. Maar koeien erbij nemen, nee, dat wil Roelof niet. "We breiden wel iets uit, maar niet te veel. Anders moet je andere mensen inhuren. We doen nu alles met de familie."

Winkel in het dorp

Zijn oom Marius, die ongehuwd is en in de zeventig, helpt ook nog. Marius woont in het oudste deel van de boerderij waar de familie al sinds 1600 boert. Het tafelkleed in zijn woonkamer is een stukje opzij geschoven voor een bord waar nog broodkruimels op liggen. De tegeltjes aan de wand, de kachel onder de monumentale schouw, het is allemaal zoals het altijd was.

De rest van de familie, Roelof en Jeannette en hun vier kinderen, woont, in de aangebouwde woning. Radio Oost klinkt er door kamer, de koffie komt uit grote kannen. Voor Jeannette, zelf enig kind, was dat best even wennen, zo met de familie bij elkaar leven. Maar nu vindt ze het prettig, tegen familie kun je makkelijk zeggen wat je denkt, je hebt misschien wel eens woorden, maar het blijft familie.

Het bedrijf In 't Hof was eerder inventief. Erik, de broer van Roelof, maakt sinds 1983 kaas van eigen melk. Eerst verkochten ze dat aan huis, maar omdat de boerderij wat ver buiten het dorp ligt, liep dat niet.

Nu runt Erik samen met zijn vrouw Joske een winkel midden in Bathmen. Elke ochtend komt hij naar de boerderij van de familie waar hij aan de slag gaat met de melk die rechtstreeks van de koeien komt. De eerste negen ton melk van het familiebedrijf komt terecht in zuivelproducten van Erik. Roelof: "Toen de melkprijs zo slecht was, kuste ik hem elke ochtend dat hij hier kwam."

Nieuwe generatie

Dat Roelof de boer werd, was niet verplicht, maar voor hem wel vanzelfsprekend. Hij houdt van het vaste ritme van de boerderij. Melken, ontbijten, aan de slag in en rond de stal en andere klussen op het erf. Dan weer melken, avondeten en daarna nog een rondje langs de koeien. Een melkrobot hoeft hij niet, dan heb je bijna geen contact meer met de dieren.

De generatie van Marius moest boer worden. "Geen keus." De oudste zoon van Jeannette en Roelof, Chiel, heeft wel een keus. "Dat hij ervoor kiest om boer te worden, is leuk voor de grootouders", zegt Jeannette. "Wij willen dat hij gelukkig wordt." Chiel studeert aan de landbouwschool in Dronten. "Dat is economie wat hij daar leert", zegt Roelof. "Het boerenvak leert hij van mij."

Als hij straks is afgestudeerd, moet hij eerst een baan buiten het familiebedrijf vinden. De boerderij brengt niet genoeg op om iedereen te onderhouden. Maar uiteindelijk zal hij de boel gaan runnen. Chiel is een ondernemer, zegt zijn vader. Hij had plannen met windenergie. "Hij ging buren langs om te vragen of ze mee wilden doen. Toen bleek dat de molen minimaal 35 meter moest zijn. Dat krijg je bij de gemeente niet voor elkaar."

Problemen met opvolging

Vraag je boeren in Bathmen naar bedrijven die zijn gestopt omdat er geen opvolger is, dan weet iedereen zo een paar families op te noemen. Dat is een landelijke trend. De meeste boerderijen met een boer van 55 jaar of ouder hebben geen opvolger, bleek onlangs uit cijfers van het CBS. Dat betekent dat de komende tien jaar 15.000 boerenbedrijven zullen verdwijnen. Opvallend is dat bij melkveebedrijven vaker wel een opvolger klaar staat: zes op de tien bedrijven met koeien hebben een jonge boer op het oog.

Plaats voor mest? Dan mag je koeien houden

Boeren die hun mest kwijt kunnen op hun eigen grond hoeven hun veestapel niet in te krimpen. Een Kamermeerderheid van onder meer de PvdA en het CDA steunt een voorstel van ChristenUnie en D66 om dit te regelen. De Nederlandse boeren breidden na de afschaffing van de melkquota hun veestapel flink uit, maar de nieuwe koeien produceerden te veel mest. De Europese Commissie dreigt de mestregeling strenger te maken. Staatssecretaris Martijn van Dam (landbouw) besloot daarop alle boeren, ook zogeheten grondgebonden en biologische, te vragen koeien in te leveren.

Kom langs bij de pop-upredactie

De pop-upredactie is deze week in Bathmen, van oudsher een agrarisch dorp in Overijssel. Trouw gaat er op zoek naar de verdwijnende boeren en hun cultuur.

We stellen reacties en vragen van lezers zeer op prijs.

Alleen vandaag nog zitten wij tussen 12 en 13 uur bij het Cultuurhuus (Schoolstraat 6-A in Bathmen). Kom langs of neem contact op via popup@trouw.nl. Volg de redactie via trouw.nl, Facebook of Twitter: @pop_uptrouw

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden