De familie Goetgeluck

Een ongewoon heldere en scherp verwoorde Vlaamse familieroman

De literaire familieroman, in Nederland soms met enige achterdocht bekeken vanwege de associaties met de streekroman, is in Vlaanderen altijd populair gebleven. Denk aan boeken als 'De Metsiers' van Hugo Claus, het werk van Gerard Walschap of, recentelijk, 'De helaasheid der dingen' van Dimitri Verhulst. Allicht komt die populariteit voort uit het feit dat sappigheid en barok, vaak verbonden met familieverhalen, in Vlaanderen een grotere verspreiding kennen dan in Nederland.

Ook 'De omwegen' van Vlaming Jeroen Theunissen (1977) is een familieroman, maar de manier waarop de geschiedenis van de familie Goetgeluck - what's in a name - in beeld komt, heeft iets bijzonders. Theunissen vertelt de levensverhalen van de diverse familieleden namelijk allemaal afzonderlijk en niet in chronologische volgorde. Eigenlijk een eenvoudig procedé, dat je met 'omwegen' zou kunnen betitelen, maar het gevolg is dat je als lezer deze familiegeschiedenis in feite zelf bij elkaar moet puzzelen. Pas aan het eind komen ze allemaal weer samen, na een wirwar van verschillende levensdraden. Het heeft in elk geval tot gevolg dat je de familie Goetgeluck nergens als eenheid ervaart, wat ongetwijfeld de bedoeling van de schrijver is geweest.

Guy en Anita Goetgeluck hebben een drieling, Johan, Jonas en Joris genaamd, de drie Jo's. Daarnaast heeft Guy bij vriendin Vera een dochter Tina. We volgen hen allen, maar los van elkaar, gedurende twintig jaar, van 1994 tot en met 2014! Guy is een joviale maar middelmatig begaafde Vlaamse politicus, met een ietwat duister verleden, dat gaandeweg aan de oppervlakte komt. Anita, van wie hij gescheiden is, zoekt haar heil bij Daniel, een junk, wiens levenswijze ook de hare verstoort. Na een experiment raakt ze in coma. Zoon Joris is de wildebras die er op jeugdige leeftijd vandoorgaat, rondzwerft, maar ten slotte gelouterd weer naar huis terugkeert. Jonas begeeft zich in hedgefunds in Amerika, wordt steenrijk, gaat na het debacle van Bernie Madoff failliet, keert terug naar België en blijkt MS te hebben. Johan, de oudste broer, is een misantropische denker die een soort terroristisch netwerk in Europa opzet, waar hij zich later ook weer uit terugtrekt. Halfzusje Tina, gepromoveerd op parasieten, krijgt een kind van haar wilde halfbroer Joris en probeert uit alle macht haar draai te vinden. En dan zijn er nog bijrollen voor Keizertje, arrogant zoontje van Joris en Tina, en voor Vera, moeder van Tina en ex-minnares van Guy.

Eigenlijk een hele kluwen modern leven maar Theunissen toont ons de ontrafelde versie van al die individuele ambities. Hij doet dat met veel verbeelding en intelligentie maar ook helder en zakelijk. Hij is echt een schrijver die zich niet door zijn onderwerp laat meeslepen maar die erboven lijkt te zweven. Typerend voor zijn stijl is een zin als deze, over de zoekende Jonas die door zijn vader in het zadel geholpen moet worden: "Jonas voelde zich gekleineerd. Beledigd. Vernietigd. Trok zich af."

Theunissen levert beslist een interessant experiment door al die levens toch zo los van elkaar te beschrijven. Daardoor komt de desintegratie van de familie beter in beeld. Hij lijkt de warme nestgeur van veel Vlaamse familieromans te schuwen ten faveure van een rationele kijk: de harde wereld van scheidingen, financiële rampspoed en sociale ontwrichting slaat onverbiddelijk toe. Zo laat hij zien hoe het leven mensen verandert, van vroegere losbollen modale politici maakt (Guy), van avonturiers saaie bankzitters (Joris) en van geslaagde zakenlui kansarme sufbubbels (Jonas). Het is bij elkaar een gedesillusioneerde wereld, scherp in beeld gebracht. Zonder de gebruikelijke Vlaamse barok en dat is toch ook iets nieuws.

Jeroen Theunissen: De omwegen.

De Bezige Bij, Amsterdam; 386 blz, euro 22,50

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden