De expat wordt gelokt met posters, Facebook en een eigen stemwijzer

null Beeld ANP
Beeld ANP

Expats, internationale studenten en andere migranten mogen stemmen voor de waterschappen. Maar hoe doe je dat als je net in Nederland bent en de taal niet spreekt? Een aantal waterschappen schiet hen te hulp.

Eind februari viel een stempas op de deurmat van Efe Soyman. Een oproep om te stemmen voor het waterschap, in het Nederlands. "Ik woon hier pas zes maanden en spreek de taal nog niet. Met Google Translate probeerde ik erachter te komen waar die brief over ging", herinnert de Turkse expat en neurowetenschapper zich aan de bar van de Utrechtse Irish pub Mick O'Connells.

Soyman is niet de enige die overvallen werd. Bij de waterschapsverkiezingen mag iedereen met een Nederlandse verblijfsvergunning of een Europese nationaliteit stemmen. Dus ook expats, internationale studenten en andere migranten. In totaal gaat het om naar schatting 450.000 mensen met een verblijfsvergunning en 455.000 mensen met een EU-paspoort, zo'n 6,5 procent van de totale stemgerechtigde populatie bij de waterschapsverkiezingen.

Daarmee vormen de waterschapsverkiezingen een uitzondering. Bij landelijke en provinciale verkiezingen mogen alleen mensen met een Nederlandse nationaliteit stemmen. Bij de gemeentelijke verkiezingen is stemmen ook toegestaan voor alle EU-burgers en alle vergunninghouders die minstens vijf jaar legaal in Nederland wonen.

Een poster moet niet-Nederlanders wijzen op hun stemrecht. Beeld rv
Een poster moet niet-Nederlanders wijzen op hun stemrecht.Beeld rv

Dat de waterschappen ruimhartiger zijn met het uitdelen van stempassen, komt volgens de Kiesraad door de lange ontstaansgeschiedenis en door hun opdracht. "De waterschappen hebben een directe taak om veiligheid en waterkwaliteit te waarborgen", legt een woordvoerder uit. "Daar hebben alle inwoners belang bij en dus worden ze ook betrokken bij de verkiezingen."

Een aantal waterschappen doet extra moeite niet-Nederlandstalige stemmers naar de stembus te lokken. Zes van de 21 lieten zelfs een speciale Engelstalige stemhulp ontwikkelen. Die waterschappen besturen vooral de gebieden in en rondom de grote steden.

Wageningen

Het waterschap Vallei en Veluwe is daar een van. Hier zijn het vooral de internationale studenten van de universiteit in Wageningen die over de stemdrempel geholpen moeten worden, bijvoorbeeld met een informatieavond over de waterschappen voor studenten. "We hopen dat iedereen die mag en kan stemmen ook daadwerkelijk gaat stemmen. Welke taal men dan ook spreekt, elke belastingbetaler in ons gebied heeft een belangrijke stem in ons werk", verklaart dijkgraaf Tanja Klip-Martin de genomen moeite.

Ook het naburige Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden heeft de stemhulp in het Engels laten vertalen. "In ons gebied liggen onder meer de steden Utrecht en Nieuwegein. Daar wonen veel expats en internationale studenten", zegt woordvoerder Clarion Wegerif. Ze promoot namens het waterschap de stemhulp met berichten in besloten facebookgroepen voor expats en buitenlandse studenten. "En we hangen Engelstalige posters op in de toiletten van de Ierse pubs in Utrecht."

Pitch

Of die posters helpen, betwijfelt Çaglar Dede, die samen met zijn vriend Efe Soyman aan de bar zit van de Ierse pub. De van oorsprong Turkse promovendus mocht vorig jaar bij de gemeenteraadsverkiezingen stemmen omdat hij meer dan vijf jaar in Nederland woonde. "Er is toen een speciale avond in het Engels georganiseerd waar iedere partij een pitch hield. Dat hielp."

Waterschappen zijn een ander verhaal, oordeelt hij. Ditmaal zijn er Utrecht geen speciale informatieavonden. "Hoe meer democratie, hoe beter. Maar zonder voorlichting is de keuze wel moeilijker. Water betekent voor mij gezondheid, dus ik denk dat ik op de partij stem die dat het meest uitstraalt", zegt Dede. Hij vervolgt met een knipoog: "Of ik überhaupt ga stemmen, ligt aan hoeveel ik drink de avond van tevoren".

De campagne verloopt niet zonder horten en stoten. De posters in Mick O'Connells zijn een week voor de verkiezingen alweer weggehaald. De reacties op de facebookberichten komen 'met mondjesmaat' binnen. Meer hoop biedt de Engelstalige stemwijzer: die was donderdag, zes dagen voor de verkiezingen, al negenduizend keer geraadpleegd.

Lees alles over de Provinciale Statenverkiezingen in ons dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden