de Europese rivierkreeft: Laatste der Mohikanen vecht terug vanuit Arnhemse parkvijver

Het is de laatste jaren druk geworden in rivierkreeftjesland. Ooit wemelde het hier van de Europese rivierkreeftjes (Astacus astacus). Het wemelt tegenwoordig nog altijd, maar dan van andere kreeften dan destijds. Er heeft zich inmiddels een bont gezelschap gevestigd van maar liefst vijf soorten exoten. Het vaakst wordt de rode Amerikaanse rivierkreeft aangetroffen, dit dier is koploper met 132 waarnemingen in de afgelopen twaalf maanden, voornamelijk in de Randstad, maar ook in Brabant en Gelderland. Hij wordt op de voet gevolgd door een landgenoot: de gevlekte Amerikaanse rivierkreeft met 131 waarnemingen die meer diffuus over het hele land zijn verspreid. Minder vaak wordt hier de geknobbelde Amerikaanse rivierkeeft aangetroffen (31 observaties, grotendeels in het Groene Hart). Ook de Turkse rivierkreeft, die eenmaal in de buurt van Zevenaar is gezien en de Californische rivierkreeft (eenmaal bij Tilburg) komen hier voor.

Het mag duidelijk zijn dat de exoten de overhand hebben gekregen (u mag van mij ook 'allochtonen' zeggen, maar dat woord heeft de laatste tijd een wat negatieve lading meegekregen). Ze worden daarbij geholpen door een meegebrachte ziekte, de kreeftenpest, een nare schimmelinfectie waarvoor de Amerikaanse soorten immuun zijn maar waaraan de Europese rivierkreeftjes kansloos bezwijken. Het is alsof de Amerikanen daarmee stiekem wraak nemen voor de mazelen en de syfilis waarmee de Europeanen een paar eeuwen geleden ongewild de inheemse Amerikanen decimeerden.

Inmiddels is in ons land de oorspronkelijke Europese rivierkreeft teruggedrongen tot een groepje van 500 exemplaren in één (inderdaad: één!) parkvijver in de buurt van Arnhem. Daar koesteren ze hun laatste Mohikanen: 'De Europese rivierkreeft hoort bij Arnhem', zo meldde dagblad De Gelderlander. Dat is natuurlijk volstrekte onzin, want de Europese rivierkreeft hoort bij heel Europa. De soort voelt zich thuis in heldere beken, waarvan het water 's zomers een tijdje temperaturen boven 16 graden moet bereiken omdat anders de voortplanting mislukt. Met dieren uit die allerlaatste vijver is men gaan kweken, en met succes.

Afgelopen week zijn bij Arnhem 150 Europese rivierkreeftjes uitgezet in een tweede, kreeftenpestvrije, vijver. Nu maar afwachten of ze in leven blijven.

Kreeften associëren we meestal met de zee, net als krabben en garnalen: een leuke verzamelterm voor zulke dieren is 'zeebanket'. Toch zijn er ook veel kreeften, krabben en garnalen die in zoet water leven. Rivierkreeftjes werden vanouds gegeten en worden tegenwoordig ook wel voor de consumptie gekweekt, wat moet voorkomen dat de zwaar beschermde wilde diertjes worden gevangen. Maar toch gebeurt dat af en toe. Zo werd op 25 augustus 2013 een fuut gefotografeerd die als maaltijd een forse rivierkreeft had verschalkt. Volgens de website Waarneming.nl was dat een Europese rivierkreeft en geschiedde deze betreurenswaardige predatie vreemd genoeg in Noord-Brabant; verdere details ontbreken helaas.

Het zou beter zijn alleen Amerikaanse rivierkreeften te eten. Er zijn mensen die af en toe Amerikaantjes uit het randstedelijke water vissen en ze daarna koken. Voor lastige exoten zoals de Japanse oester, de reuzenkrab en ook de rode, gevlekte en geknobbelde kreeftjes is dat wellicht de beste optie: if you can't beat them, eat them!

Jelle Reumer is directeur van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden