De euro helpen? Best, maar niet voor niks

De Chinese minister van financiën Xie Xuren en de president van de Chinese centrale bank Zhou Xiaochuan lichten de BRICS-visie toe. FOTO © AP Beeld
De Chinese minister van financiën Xie Xuren en de president van de Chinese centrale bank Zhou Xiaochuan lichten de BRICS-visie toe. FOTO © AP

De vijf opkomende economische machten - Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika - zijn bereid bij te dragen aan een oplossing voor de problemen in de rijke landen, zoals Europa. Aan die hulp hangt wel een prijskaartje. De vijf zogeheten BRICS-landen eisen dan wel meer invloed in de internationale instellingen, zoals het Internationale Monetaire Fonds.

De vijf hebben zich aan de vooravond van de jaarvergaderingen van het IMF en de Wereldbank, die vandaag in Washington plaatsvinden, nadrukkelijk gepresenteerd. Er is stevige kritiek op de VS en Europa, de twee regio's op aarde die samen in de ogen van de BRICS de belangrijkste bronnen vormen voor de huidige crisis. Tijdens vorige crises, zoals de Argentijnse crisis en de Aziatische crisis, kwam de kritiek juist vooral uit het Westen en werden de landen in de probleemgebieden via het IMF sterk onder druk gezet om hun beleid aan te passen en zware bezuinigingen door te voeren.

Hoe groot en op welke wijze de vijf steun gaan geven, is nog onduidelijk. Een Braziliaans idee om tien miljard dollar beschikbaar te stellen voor de problemen in de eurozone heeft geen navolging gekregen in de BRICS-groep. De groep zegt de steun vooral te willen geven via het IMF en andere internationale instellingen. Van een aparte leenfaciliteit voor Europa is volgens de Zuid-Afrikaanse minister van financiën Pravin Gordhan geen sprake. Van in ieder geval twee zuidelijke lidstaten van de eurozone, hoogstwaarschijnlijk Spanje en Italië, is bekend dat zij met name in China naar steun hebben gezocht voor hun staatsleningen.

Door de steun via het IMF te laten lopen, heeft de groep nadrukkelijk een instrument om binnen het IMF meer zeggenschap te krijgen. In een verklaring laten de vijf weten dat zij niet bijster blij zijn met het trage tempo binnen het IMF als het gaat om aanpassingen van de quota, het stemrecht. De afspraken die in 2010 zijn gemaakt over aanpassing van de stemverhoudingen zijn nog altijd niet doorgevoerd en de onderhandelingen over de aanpassingen die moeten plaatsvinden in 2013 en 2014 verlopen ook niet naar de wens van de BRICS.

De groep heeft ten aanzien van de eurozone en de aanwezigheid van Griekenland daarin een duidelijk standpunt. China liet al eerder weten niets te zien in het opbreken van de eurozone. De euro moet juist winnen aan invloed, zo vinden de Chinese leiders, omdat een wereld die alleen steunt op de dollar als reservemunt te risicovol is. Volgens de Zuid-Afrikaanse minister Gordhan willen de BRICS juist voorkomen dat de eurozone opbreekt en op een vertrek van Griekenland is de groep zeker niet uit.

De BRICS leken de crisis van 2008 en 2009 goed te hebben doorstaan. De goede vooruitzichten verdwijnen echter achter de horizon nu de wereldeconomie kampt met grote financiële instabiliteit. De rijke landen, en dan worden vooral de VS bedoeld, moeten verstandig macro-economisch beleid gaan voeren en zeker niet te veel geld in het systeem pompen. De vijf landen zeggen al last te hebben van te veel liquiditeit. Dat geld zorgt voor zeer onstuimige kapitaalbewegingen en sterk fluctuerende grondstoffenprijzen.

De vijf zeggen, en dat is een duidelijk teken dat zij een machtsblok vormen, de onderlinge handel en investeringen te willen opvoeren. De BRICS hebben elkaar veel te bieden. Brazilië is naast een landbouwstaat ook een grote leverancier van een brandstof als ethanol en beschikt over grote olievoorraden. Rusland is vooral een gas- en olieleverancier. En India en China zitten te springen om energie. China's tegenprestatie is vooral het leveren van goederen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden