Analyse

De EU zag al te veel bijna-deals met May en wacht rustig af

Beeld AFP

Een doorbraak over de brexit? In de Europese Unie wordt dat nieuws afwachtend onthaald. Er dienen zich nog tal van hobbels aan.

Waar de brexit-geruchten dinsdagavond kippendrift veroorzaakten in Londen, heerste stilte in Brussel en Straatsburg, waar een groot deel van de EU-machine deze week weer is neergestreken. De berichten over een doorbraak in de onderhandelingen, met name over de Ierse kwestie, konden bij de EU-27 geen grote emoties ontlokken. “We zijn er nog niet”, zei de tweede man van de Europese Commissie, Frans Timmermans.

‘We zijn er nog niet’ – dat is samen met ‘de klok tikt’ een van de meeste gebezigde brexit-clichés in Brussel sinds het Britse referendum van juni 2016. Veel gedachten gaan terug naar een oktoberzondag een maand geleden, toen er ook al kippendrift was over een zogenaamd onderhandelingsakkoord tussen Brussel en Londen. Dat akkoord wás er ook, eventjes, totdat premier Theresa May er een politiek stokje voor stak, in de wetenschap dat ze de deal niet door haar kabinet zou krijgen.

Het gebutste Brusselse brexit-geheugen gaat nog verder terug, naar februari 2016. Tijdens een marathontop bereikten de 28 regeringsleiders destijds een akkoord over een (bescheiden) EU-hervorming, speciaal om de Britse premier Cameron terwille te zijn. Die verzekerde al zijn ambtgenoten dat hij met dat akkoord in de hand wel eventjes het brexit-referendum van vier maanden later ging ‘winnen’, ten faveure van het EU-lidmaatschap. Ook die wond is in diplomatieke EU-kringen nooit echt geheeld. De Britse politiek kreeg het stempel ‘onbetrouwbaar’.

Drie scenario's

Woensdag komt niet alleen het Britse kabinet bijeen om de tekst te bestuderen, ook de EU-ambassadeurs van de 27 landen doen dat in Brussel. Als de deal niet meteen wordt afgeschoten in Londen, komt er mogelijk op maandag een extra brexit-ministerraad. Die dient als voorbereiding voor een (eveneens extra) top van regeringsleiders, waarvoor de datum van 25 november wordt genoemd.

Pas als alle regeringsleiders het op die zondag ook allemaal prachtig vinden (met speciale aandacht voor de Ierse premier Leo Varadkar), verplaatst de druk zich vooral naar het Britse parlement – niet de minste hobbel in het proces.

De tekst van het concept-akkoord is nog steeds niet openbaar. Volgens de Financial Times biedt de EU de Britten drie scenario’s voor de Ierse grenskwestie en zouden ze daarover pas in juni 2020 een knoop moeten doorhakken. Het makkelijkste en gunstigste scenario is dat Brussel en Londen tegen die tijd permanente douane-afspraken hebben gemaakt, waarmee er definitief geen ‘harde grens’ komt op het Ierse eiland. In de andere scenario’s blijft de oude EU-opstelling overeind, namelijk dat er een ‘backstop’ (vangnet) voor onbepaalde tijd nodig is om zo’n harde grens tegen elke prijs te voorkomen.

De Financial Times meldde ook dat May haar ministers onder druk zal zetten: dit akkoord zou echt de laatste kans zijn op een ordelijke brexit. Keuren de ministers het af (om over het parlement nog te zwijgen) dan ziet de regering-May zich vanaf 1 december gedwongen om prioriteit te geven aan de voorbereidingen voor een ‘no deal’-scenario: de hardst mogelijke brexit op 30 maart volgend jaar. 

Toevallig presenteerde de Europese Commissie vanavond nieuwe details over zo’n chaotisch vertrek. Dat viel inderdaad bij toeval samen met de brexit-geruchten, want de publicatie ervan was al enige tijd gepland. Vrolijk wordt een mens er niet van. Een kleine greep: Britse rijbewijzen van vrachtwagenchauffeurs zullen niet meer geldig zijn in de EU, luchtvaartmaatschappijen mogen er niet meer landen en Brits mineraalwater mag er niet meer worden verkocht.

Lees ook: 

Kakelvers brexit-akkoord roept meteen al weerstand op

Direct na de aankondiging van een concept-akkoord groeide aan gene zijde van het kanaal het wantrouwen over de levensvatbaarheid van de voorlopige uitkomst van de brexit-onderhandelingen.

In het brexit-eindspel weet niemand zich raad met de hete Ierse aardappel

De Ierse kwestie blijft een splijtzwam in de onderhandelingen tussen Brussel en Londen. Wie geeft als eerste toe?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden