Brexit

De EU wacht een venijnig gevecht met de Britten

Theresa May verlaat het Lancaster House na het geven van haar Brexit-speech. Beeld EPA

Groot-Brittannië zal de interne markt van de Europese Unie verlaten, zegt premier Theresa May. De EU wacht een venijnig onderhandelingsgevecht.

Theresa May bevestigde in haar speech in Londen gisteren, ten overstaan van diplomaten en vele EU-ambassadeurs, dat ze aan zal sturen op een harde breuk met de Europese Unie. Zo sloot ze de mogelijkheid uit dat de Britten na de Brexit nog lid zullen blijven van de Europese interne markt. "We willen niet half in en half uit de EU zijn." Dat wil ze vooral om van het vrije verkeer van personen af te komen zodat ze de immigratie kan terugdringen, in haar ogen de belangrijkste boodschap van de Brexit-stemmer.

In de langverwachte speech, die een kleine drie kwartier duurde, probeerde May een zo positief mogelijk beeld van de toekomst te schetsen. Waarin het in zowel het Britse als EU-belang is om tot een nieuw vrijhandelsakkoord te komen, waarin op het gebied van inlichtingen, wetenschap en ruimtevaart gewoon nog kan worden samengewerkt zoals dat nu gebeurt. "We verlaten de EU, maar we blijven in Europa", zei ze.

Douane-unie

Interessant is het Britse lidmaatschap van de douane-unie. May wil namelijk wel dat in het vrijhandelsakkoord met de EU wordt afgesproken dat ze onderdelen uit de douane-unie kunnen behouden, bijvoorbeeld het tariefvrij en zo efficiënt mogelijk handel drijven. Maar tegelijk wil May ook de mogelijkheid om ook akkoorden te sluiten met snelle groeimarkten elders in de wereld. En met de Verenigde Staten van Donald Trump, die eerder deze week al liet weten graag een snelle en goede deal met Groot-Brittannië te willen sluiten. Alleen kan een land pas op eigen houtje vrijhandelsakkoorden sluiten als het geen deel meer uitmaakt van de douane-unie.

"Het is economisch het meest rationale om te doen", zei May, die de uiteindelijke Brexit-overeenkomst belooft voor te leggen aan het parlement. Zo sorteert ze voor op een uitspraak van de Supreme Court volgende week, die zal zeggen of het Lagerhuis betrokken moet worden bij de deal. "Vrijhandel maakt ons allemaal beter en hoe minder barrières, hoe meer handel." Daarmee hoopt ze dat de andere EU-landen haar op dit punt tegemoet komen.

En May zinspeelde verder op een andere grote troefkaart: veiligheid en inlichtingen. De Britse inlichtingendiensten behoren tot de allerbesten in de wereld. Ze wil de Europeanen aanbieden om vooral samen te blijven werken zoals dat nu via bijvoorbeeld Europol en onder het Europees geldende arrestatiebevel ook het geval is. Zij weet: de EU heeft ons nodig op dit gebied.

Venijnig onderhandelingsgevecht

En ook op defensiegebied is Britse inbreng in Europa van groot belang. "Frankrijk en wij zijn de enige nucleaire machten in Europa. We hebben een permanente zetel in de Veiligheidsraad. Ook na de Brexit willen we bijdragen aan de veiligheid van Europa."

Al is het zeer de vraag of de rest van de EU de Britten zo eenvoudig hun zin zal geven. Brussel zal in de aanstaande onderhandelingen willen voorkomen dat het beeld gaat ontstaan dat de Britten buiten de EU beter af zijn, dan binnen de EU. Dat zal als voorbeeld dienen voor landen die ook met de gedachte spelen om uit de Unie te stappen. Het zal daarom een hard, zelfs venijnig onderhandelingsgevecht worden. Dus ondanks haar positieve toon zal May aan de andere kant van het Kanaal echt niet met open armen worden ontvangen.

Daarom klonk ook een zeer dreigende boodschap door in de speech van May. "Als de EU ons wil straffen, zullen ze zichzelf straffen", zei ze. Want geen deal is uiteindelijk beter dan een slechte deal voor Groot-Brittannië, benadrukte de premier. Ook zonder handelsakkoord zullen de Britten nog handel kunnen drijven met de EU, alleen dan onder de tarieven die gelden volgens de Wereldhandelsorganisatie WTO. Iets waar veel bedrijven moeite mee zouden hebben.

Ze houdt zich dus het recht voor weg te lopen uit de onderhandelingen. En dat dreigement zet de toon voor een uiterst complex proces.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden