Opinie

De EU staat aan de rand van de afgrond, niet Groot-Brittannië

Nigel Farage vertrekt na tien jaar leiderschap bij UKIP. Beeld EPA
Nigel Farage vertrekt na tien jaar leiderschap bij UKIP.Beeld EPA

Een jonge vrouw geïnterviewd in Londen verklaarde vorige week op TV over de Brexiteers: zij hebben ons naar de rand van de afgrond gebracht, en nu lopen ze weg. Dat is natuurlijk gefundenes Fressen voor EU-leiders en eurofiele media. Zo noemde NRC Handelsblad de Britse politieke partijen 'stuurloos'. Zelfs het meestal toch tamelijk bezonnen Britse blad The Economist kopte 'Anarchy in the UK'.

Patrick van Schie

Anarchie? Chaos? Het is rustig in de Britse straten, wat over EU-landen als Frankrijk en België met alle vakbondsacties niet kan worden gezegd. De Britse handel gaat ook gewoon door, net zoals voor het referendum en net als in al die eeuwen dat het land niet tot een EU behoorde. De geïnterviewde vrouw in Londen was het slachtoffer van 'fact free' propaganda. Uit de EU- en Remainhoek welteverstaan. Zij was duidelijk gaan geloven in de bangmakerij dat haar land hel en verdoemenis te wachten zou staan indien de Britten voor Brexit zouden stemmen.

Hel en verdoemenis is wat EU-Commissaris Juncker graag bij de Britten teweeg zou brengen. Hij wil de komende onderhandelingen over de daadwerkelijke Brexit gebruiken om het Verenigd Koninkrijk te 'straffen'. Dat legt niet alleen een bittere waarheid bloot over het gehalte aan vrede, verzoening en welvaart die de EU-instellingen zeggen te bevorderen, het zou ook buitengewoon dom zijn.

Opperbeste betrekkingen
Voortzetting van de onderlinge handel is niet alleen in het belang van de Britten, maar evenzeer in het belang van de EU-lidstaten. Wij doen er goed aan ook na de Brexit in alle opzichten opperbeste betrekkingen met de Britten te onderhouden.

Maar er is geen leiderschap in Londen, menen de EU-gezinde organen. Kijk naar, zo voegen zij nota bene toe, het vertrek van Nigel Farage als leider van UKIP. Het is roerend te zien hoezeer eurofiele politici en kranten kennelijk ineens begaan zijn met het lot van UKIP. Maar dat Farage na tien jaar leiderschap van zijn partij vertrekt, is op zich niet vreemd. Zelden ziet een partij zo volledig haar voornaamste doelstelling verwezenlijkt als UKIP onder Farage. Tegelijkertijd is UKIP, mede als gevolg van het Britse kiesstelsel, nou niet direct een pijler van de Britse politiek. Mocht de partij na het vertrek van Farage al ineenstorten, dan kun je toch onmogelijk volhouden dat de Britse politiek daardoor in chaos zou komen te verkeren.

In dat opzicht zijn er slechts twee partijen die er (vooralsnog) toe doen. De Labour Party verkeert inderdaad in een ernstige crisis. Het Brexit-referendum is echter daarvan niet de oorzaak doch legt slechts de ernst ervan bloot. Het echte probleem is dat de Labour-fractie in het Lagerhuis al bijna een jaar zit opgescheept met een extremist als voorman, die niet representatief is voor zijn fractie en onder wiens 'leiding' de partij geheid een enorme verkiezingsnederlaag tegemoet gaat. Daarom wil de fractie in overgrote meerderheid van hem af.

Zolang Corbyn zich vastklampt aan zijn (allang ondermijnde) positie, zinkt zijn partij dieper in het moeras. Zodra Corbyn eindelijk zou opstappen, kan Labour zich herstellen en weer een serieus te nemen oppositiepartij worden.

Democratisch proces
De regerende Conservative Party ondergaat nu een ordentelijke leiderschapswissel. Weliswaar heeft in haar geledingen een brute politieke moord plaatsgevonden - op Boris Johnson, met wie Brussel weinig erbarmen zal hebben - maar daarna zijn in een keurig proces twee kandidaten voor het leiderschap opgekomen. De Tory-leden in het land zullen nu gaan uitmaken wie van beiden de nieuwe leider en daarmee premier gaat worden.

Van zo'n democratisch proces worden ze in Brussel zenuwachtig, tekenend genoeg, maar met chaos heeft dit niets te maken. Of de Tories gaan in september verder onder Theresa May, degelijk maar wat saai, of onder Andrea Leadsom, energiek en erg uitgesproken. In beide gevallen gaan er heus geen brokken vallen.

Al met al staat het Verenigd Koninkrijk allerminst aan de rand van de afgrond. Dat een dergelijk beeld wel door EU-politici wordt opgeroepen is navrant. Met een euro die van crisis naar crisis rolt, een ECB-president die met zijn rentebeleid aan de economie en de pensioenen onnoemelijke schade toebrengt, lidstaten als Frankrijk en Italië die maar blijven weigeren hun economie te hervormen, en eurocraten als Juncker die de burgers nóg meer top down-richtlijnen door de strot willen duwen, zou de EU er goed aan doen te kijken waar zij zelf staat. Het zouden in de toekomst wel eens de Britten kunnen zijn die opgelucht mogen gaan vaststellen dat zij niet mét de EU in een of andere afgrond terecht zijn gekomen.

Patrick van Schie is historicus en directeur van de TeldersStichting, de liberale denktank van Nederland, verbonden aan de VVD. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden