Column

De EU moet haar poot stijf houden in de onderhandelingen over de Brexit

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Er mag in het Verenigd Koninkrijk in de afgelopen maanden nog zoveel gebeurd zijn, komende maandag gaan de eerste Brexit-gesprekken gewoon van start.

Hoe die er precies aan toe zullen gaan, is nogal onduidelijk. Terwijl ‘Brussel’ tot in de puntjes voorbereid aan tafel zal verschijnen, hebben de Britten het nog nauwelijks verder gebracht dan tautologieën als ‘Brexit is Brexit’. Op concrete voorstellen zit de EU nog steeds te wachten.

Intussen viert de Unie uitbundig haar nieuwste succes. Vanaf nu kost internetgebruik op het mobieltje in alle lidstaten hetzelfde als thuis. Eindelijk een maatregel die de burger er, naar ze hoopt, opnieuw van zal doordringen dat de EU een goede zaak is. ‘Samen met andere partijen hebben we ervoor gezorgd dat je geen roamingkosten meer betaalt binnen de EU. Gaaf!,’ tweette de VVD.

Een gotspe is dat wel, zo reageerden andere twitteraars. Besluiten de samenwerkende Europese naties iets dat de burger moeite of geld kost, dat ‘moet het van Brussel’. Komt daar iets prettigs uit, dan hebben wíj dat gedaan. Nou ja, vooruit dan: ‘samen met andere partijen’. Het is nog net niet zo dat die roamingkosten eigenlijk de schuld waren van die vermaledijde EU.

Ook de Britse vakantieganger zal deze zomer op Mallorca goedkoop kunnen chatten. Maar over twee jaar is de pret waarschijnlijk weer voorbij. In maart 2019 komt het Verenigd Koninkrijk (VK) buiten de EU te staan, en dus ook buiten de regeling die de VVD zo ‘gaaf’ vindt. Tenzij de onderhandelingstermijn wordt opgerekt of er op dat ogenblik een geheel nieuw pakket van verdragen op tafel ligt. Het tweede verwacht ik niet, het eerste lijkt me onverstandig.

Geen serene onderhandelaar

Gezien de chaos in de Britse politiek moeten we er niet van uitgaan dat de EU aanstaande maandag een serene onderhandelaar kan verwachten die weet wat ze wil. Niet alleen omdat het VK bijna een heel jaar heeft laten voorbijgaan zonder zich behoorlijk voor te bereiden, maar ook omdat op het thuisfront de messen geslepen worden voor een zoveelste akte in het politieke melodrama. Theresa May zal het niet lang meer maken – en wie komt er dan? De clown Boris Johnson, die sinds hij in Brussel correspondent werd voor The Daily Telegraph niet is opgehouden zijn land te bedonderen? Of misschien, na nieuwe verkiezingen, Jeremy Corbyn, die evenmin ooit op groot Europees enthousiasme is betrapt?

We kunnen alleen maar medelijden hebben met het Verenigd Koninkrijk, zo schreef ik eerder op deze plek. Maar daarom moet de EU zich er nog niet te laten verleiden te sjoemelen met haar eigen exit-regels, nog voordat ze goed en wel in praktijk zijn gebracht. Twee jaar is twee jaar, zo zou zij Theresa May moeten parafraseren, al was het maar om het respect af te dwingen dat zij verdient. Ter wille van de goede vrede is Europa al veel te vaak lankmoedig geweest tegenover balsturige lidstaten.

Het Verenigd Koninkrijk is er zelf het beste voorbeeld van. Keer op keer had het noten op zijn zang en keer op keer schikten de andere Europese landen daarop een beetje in. Hadden zij dat niet gedaan, dan hadden we nu een gereguleerder bankensector en daarbinnen een minder schandalige bonuscultuur gehad. Zelfs zonder de euro te omarmen bleef Londen een stem opeisen bij de beslissingen over een munt die de zijne niet was – en de eurozone was zo gek niet of ze gaf (een beetje) toe. Met soepelheid houden wij het in weerwil van al onze verschillende belangen, culturen en vanzelfsprekendheden binnen de unie redelijk met elkaar uit.

Waar dat fatsoen geen rekening mee houdt, is brutaliteit die zijn kans schoon ziet in de wellevendheid van anderen. Je ziet het soms op familiefeestjes: de achteroom die komt aanwaaien en met zijn grote mond meteen alles domineert. Uiteindelijk ziet men hem met een zucht van verlichting vertrekken – al loopt het een enkele keer dramatischer af en vallen er klappen.

Tot een fysiek handgemeen zal het rond de Brexit-onderhandelingstafel niet komen en ook het malle wapengekletter waarmee Engeland de status van Gibraltar meende te moeten zekerstellen zal wel eenmalig zijn. Maar verder zal de EU haar poot stijf moeten houden. Met haar toegeeflijkheid heeft ze bij de Britten alleen maar de verachting geoogst van de grote bek die het gelijk van zijn eigen arrogantie keer op keer bevestigd ziet.

Verbijstering en spijt over het Britse vertrek is in Brussel plaats aan het maken voor opluchting – en dat geeft de EU haar speelruimte en zelfbewustzijn terug. Medelijden met de Britten is nog altijd op zijn plaats, maar vanuit het besef dat gedane zaken geen keer nemen. Er is nog tijd genoeg om over twee jaar aan de Middellandse Zee de Brit in de strandstoel naast ons even ons mobieltje uit te lenen, omdat roaming voor hem opnieuw onbetaalbaar is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden