De EU is als melkkoe soms verbazend handig

Beeld anp

Mij heugt de tijd nog waarin woorden als 'boterberg' ontstonden. Elke zomer drukten de kranten foto's af van boeren naast hoog opgetaste komkommers.  Doorgedraaid en hoogstens nog te gebruiken als veevoer. In de jaren zestig zuchtte de agrarische sector in Nederland onder een overproductie die economisch weinig goeds beloofde. Over het milieu had bijna niemand het nog, maar ook dat zal onder die uit hun krachten gegroeide oogsten danig hebben geleden.

De boter werd ingevroren en eens per jaar tegen de feestdagen als 'koelhuisboter' goedkoop van de hand gedaan: een extraatje voor de sappelende consument. Het restant werd volgens hardnekkige geruchten verwerkt tot verf. Wat er gebeurde met de overtollige melkplas weet ik niet. Wél dat die in Europa al snel gezelschap kreeg van een wijnplas en later nog een olijfolieplas. Boeren waren er steeds minder, maar het handjevol dat overbleef boerde wel tegen de klippen op.

'Nederlandse melkveehouders gaan ruim 80 miljoen kilo minder melk produceren,' lees ik nu in deze krant (te lezen voor abonnees). 'Dat blijkt uit het aantal inschrijvingen voor het melkverminderingsplan van de Europese Unie.' Opnieuw komt de herinnering tussenbeide. Hoe bekend klinkt dat allemaal niet! Ook in de jaren zestig was de overheid zo goed niet of ze kocht een flink deel van dat overschot op, tegen de belofte van minder productie. Eerst op nationale en daarna op Europese schaal.

Landbouwsubsidies
In die tijd ging ruim zestig procent van het budget van wat toen nog de EEG heette op aan landbouwsubsidies. Veel waardering heeft ze daarvoor uit de sector nooit gekregen. En de boer, hij klaagde voort. Misschien meende hij daar des te meer reden voor te hebben toen het met die Europese steun werkelijk niet langer ging. Het landbouwpercentage van de Europese begroting daalde naar veertig procent en daarna nog verder. Op de productiviteit van de agrariërs had dat weinig invloed - binnen de grenzen die daaraan van Europese zijde werden gesteld.

Knellende grenzen, zo meenden diezelfde boeren van lieverlee. Buiten het continent lokten nieuwe markten en het restrictieve Europese beleid verbood hen zich te ontwikkelen tot mondiale ondernemers. Wèg met het melkquotum, dus! Wie waarschuwend herinnerde aan de melkplas van weleer werd op de gebruikelijke wijze weggehoond als 'niet meer van deze tijd'. De EU, inmiddels het pispaaltje van zo ongeveer élke Europese burger, zwichtte misschien wel tegen beter weten in.

Protesten van boeren omtrent de EEG-landbouwprijzen in 1979.Beeld anp

Stoere taal
Ze kreeg sneller gelijk dan zij had durven denken. De wereldmelkmarkt stortte in en de prijs van de heel- of halfvolle volgde op de voet. Opnieuw klaagden de boeren. Zíj hadden niet kunnen voorzien dat de Chinese markt het plotseling liet afweten! En was de Russische boycot niet een gevolg van politieke akkefietjes van diezelfde EU? Ondernemerschap - en het risico dat daar nu eenmaal bij hoort? De stoere taal smolt weg als boter in de koekenpan.

En of de Europese overheid zo vriendelijk wilde zijn alsnog bij te springen. Tenslotte was zíj het geweest die de quotering, plus gegarandeerde melkprijs, had opgeheven. Luisteren naar de burger, die als boer daar jarenlang om had gejengeld: al dat populisme was van de ene dag op de andere verdwenen. Als er maar weer regelingen en subsidies kwamen. Als melkkoe komt de EU soms verbazend handig uit.

Geklaag
En dus zijn we nu terug bij af, alsof de jaren zestig een halve eeuw na dato alsnog wraak nemen. Bijna vierduizend Nederlandse melkveehouders meldden zich al aan voor het Europese plan ter voorkoming van nieuwe plassen en overvolle koelhuizen, meldt deze krant. 'Zij krijgen vanaf oktober 14 cent voor iedere kilo melk die ze níet produceren.'

Ik denk niet dat het geklaag daarmee zal verstommen. Dat de 'verkwistende' EU er ook maar één greintje minder om zal worden zwartgemaakt. Dat ook maar íemand zich alsnog achter de oren zal krabben bij de vraag of al die 'terugveroverde soevereiniteit' wel zo'n goed idee is. Want de EU is als Hillary Clinton, die ironisch opmerkt dat zij aan het einde van het liedje nu eenmaal van álles de schuld is. En Baudet, Roos, Roemer en Wilders éénstemmig als Donald Trump die zijn kans schoon ziet: 'Waarom niet?'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden