Column

De EU heeft wetenschap liever niet té wetenschappelijk

Beeld Trouw

Je bent een veelbelovende en enthousiaste biologiestudent en wilt wat van je studie maken. Je eigen universiteit is je na een paar jaar te klein, verre horizonten en nieuwe inzichten trekken. Je wilt wat van de wereld zien en voor een student betekent dat: andere universiteiten en medestudenten, liefst van over de hele aardbol.

De afgelopen twee jaar heb ik zulke studenten voorbij zien komen. Uit Mexico, de Filippijnen, Colombia, Engeland, Italië, Spanje en India. Ze waren in hun vakgebied toegelaten tot het Erasmus Mundus programma: een van de minder bekende broertjes van de Erasmus-beurzen waarmee studenten een of twee semesters verblijven aan een buitenlandse universiteit.

Gedragen en gefinancierd door de EU, blijft Erasmus Mundus (de naam zegt het al) niet tot Europese studenten of één universiteit beperkt. Wie toegang krijgt tot een van de veeleisende master-opleidingen, circuleert per semester over een aantal van de deelnemende instellingen en reist twee jaar lang van land tot land.

Echte wetenschap

Mijn dochter was dolgelukkig toen ze werd uitverkozen tot het programma in haar interessegebied: evolutionaire biologie. Geboren en getogen in België, ontdekte ze in Groningen wat het betekent Nederlander te zijn. Aan München en zijn universiteit verloor zij haar hart. Verbonden aan de universiteit van Montpellier sloot zij deze zomer haar master af; het onderzoek ervoor deed zij op een ver Frans eiland in de Indische Oceaan. Voor haar hele leven is zij nu via het MEME-programma verbonden met een groep briljante gelijkgezinden, die ze leerde kennen in alle facetten van het leven. En met wie ze de passie heeft leren delen voor echte wetenschap.

Begin deze zomer kregen de deelnemers aan het programma een e-mail: de EU heeft besloten MEME niet langer te financieren. Niet dat het onderwijs en onderzoek beneden de maat waren, integendeel. De toetsingscommissie loofde het succes ervan. Het programma vormde een uitstekende aanzet tot een academische carrière in een hoogst relevante niche van de biologie, zo schreef ze: een optimale voorbereiding op een proefschrift en een carrière in wetenschappelijk onderzoek.

Maar al die voortreffelijkheid bleek tegelijk de achilleshiel van het programma. Het was de commissie allemaal té wetenschappelijk. Wat ontbrak was ‘a significant inter-sectoral/business involvement’. Ofwel: ondernemerschap had er niet de prioriteit.

Twijfelachtig

Mijn dochter zal het niet deren; haar master is afgerond. Maar spijtig is het wel voor al die veelbelovende studenten die wereldwijd een eminent studieprogramma en een levenslange professionele kameraadschap zullen moeten missen. Voor eigen financiering hebben de betrokken universiteiten nauwelijks geld en de vooruitzichten zijn twijfelachtig.

Bovenal vraag je je af waar de EU met haar wetenschappelijke bekommernis heen wil. Zuiver, belangeloos en hoogwaardig onderzoek is de spil van alle werkelijke kennis. Maar zelfs bij de EU blijkt dat soms ondergeschikt aan de belangen van handel en commercie.

In de jaren zestig begon de Nederlandse televisie een reeks programma’s om kennis en wetenschap onder het volk te brengen. Ook deze Teleac verviel na enige tijd in verkleutering, magistraal geparodieerd door Kees van Kooten met een ‘Teleac-cursus Chinees eten’. Dat bleek profetisch. Erasmus Mundus biedt wél mastercursussen aan in toerisme-management, sportethiek en ‘Smart Telecom and Sensing Networks’. Over de ‘inter-sectoral/­business involvement’ daarvan hoeven we ons geen zorgen te maken.

Ger Groot doceerde filosofie aan de universiteiten van Rotterdam en Nijmegen. Voor Trouw bekijkt hij de actualiteit door een filosofische bril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden