De EU denkt aan uitbreiden: Servië en Montenegro zijn als eerste welkom

EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini.Beeld REUTERS

De nieuwe strategie Europese Commissie spreekt klare taal: de deur staat wijd open voor zes westelijke Balkanlanden.

Lange tijd was de ingang tot het EU-huis gesloten en ging de Britse bewoner zelfs op zoek naar de nooduitgang. Nu gooit de huisbaas alle schroom van zich af: de deur gaat wijd open voor zes landen in de westelijke Balkan.

Zij zullen financieel waarschijnlijk zelfs profiteren van EU-fondsen die eigenlijk waren bedoeld voor Turkije, dat als kandidaat-lid juist wegdrijft van de EU.

"Laten we de westelijke Balkan de EU binnen brengen", zei EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini. "Niet in de verre toekomst, maar tijdens onze generatie." Veel duidelijker heeft de Europese Commissie de laatste jaren niet gesproken over een nabije uitbreiding van de EU.

Uitbreiding

Mogherini en Eurocommissaris Johannes Hahn (van 'nabuurschapsbeleid en uitbreidingsonderhandelingen') presenteerden gisteren in Straatsburg een strategie voor 'een geloofwaardig uitbreidingsperspectief en een verhoogde EU-betrokkenheid met de westelijke Balkan'.

Zoals het er nu voor staat, maken Servië en Montenegro de meeste kans op toetreding, gevolgd door Albanië en Macedonië, als dat land tenminste een naam voor zichzelf heeft bedacht dat ook de goedkeuring van Griekenland kan wegdragen.

In haar strategie noemt de Europese Commissie het al langer rondzingende jaartal 2025 voor mogelijke EU-uitbreiding, maar ze onderstreept dat dit geen zekerheid of harde deadline is, maar slechts een 'indicatie', bedoeld als prikkel voor de betrokken landen.

Opvallend is dat Kosovo nadrukkelijker dan vroeger achter aan de wachtrij wordt geplaatst, terwijl de voormalige Servische provincie tot voor kort in één adem werd genoemd met Bosnië-Herzegovina, evenmin kandidaat-lid van de EU. Die 'degradatie' is er gekomen onder druk van Spanje, dat worstelt met het Catalaanse onafhankelijkheidsstreven en Kosovo niet als land erkent, samen met vier andere EU-landen.

In haar strategie hamert de Europese Commissie erop dat de kandidaat-landen aan alle voorwaarden moeten voldoen op het gebied van onder meer de rechtsstaat, corruptie- en misdaadbestrijding en - niet op de laatste plaats - hun onderlinge verhoudingen. Zo zullen Servië en Kosovo eerst door één deur moeten kunnen.

Verder heeft de EU geen zin in het importeren van grensconflicten, zoals dat tussen de EU-leden Kroatië en Slovenië. "We willen niet de fouten uit het verleden herhalen", heeft Hahn eerder al eens gezegd, een subtiele verwijzing naar de grote uitbreiding met tien landen in 2004 en de komst van Bulgarije en Roemenië in 2007.

Volgens de commissie hoeven de extra investeringen van de EU de komende jaren nauwelijks meer te kosten dan al was vrijgemaakt voor de regio, vanuit de pot 'instrument voor pre-toetreding'. Wel staat de beoogde bijdrage daaruit voor Turkije (momenteel zo'n 500 miljoen euro per jaar) onder druk. Dat geld wordt mogelijk overgeheveld naar de westelijke Balkan.

Top EU-Turkije

De EU en Turkije doen volgende maand een poging weer nader tot elkaar te komen. De Bulgaarse premier Borissov is op 26 maart gastheer van een werkdiner met de Turkse president Erdogan in de stad Varna aan de Zwarte Zee. Daarbij zullen ook de EU-kopstukken Juncker (commissie) en Tusk (raad) aanschuiven.

De toetredingsonderhandelingen met kandidaat-lid Turkije begonnen in 2005, maar liggen intussen de facto stil, onder meer door de EU-zorgen over de mensenrechten en de persvrijheid in Turkije.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden