Column

De erkenning van Jeruzalem als hoofdstad is niet diplomatiek maar ook niet onlogisch

Orthodoxe joden bij de Klaagmuur in Jeruzalem.Beeld afp

Voor menigeen is het verleidelijk elke actie van een politicus die men niet ziet zitten te veroordelen. Toch is dat nooit verstandig; beter is het elke daad op eigen merites te beoordelen. 

Dat de Amerikaanse president Trump heeft besloten Jeruzalem te erkennen als de hoofdstad van Israël en daar tevens de ambassade te vestigen is niet de meest diplomatieke zet. Maar betekent dat ook dat er inhoudelijk niets voor te zeggen valt?

Feit is dat Israëls regeringsinstanties en de Knesset in Jeruzalem gevestigd zijn. Ook Europese regeringsleiders die naar Israël gaan erkennen dit de facto wanneer zij deze instellingen bezoeken. Is het eigenlijk niet eerder erg vreemd om aan een bevriend en democratisch land de formele erkenning van zijn eigen hoofdstad te onthouden?

Maar, zo luidt de tegenwerping: Jeruzalem is betwist gebied. In de commentaren zie je nu verwijzingen naar het VN-verdelingsplan voor Palestina uit 1947. Daarin werd Jeruzalem onder internationaal toezicht geplaatst. Het waren destijds echter niet de joden die dit plan verwierpen maar de Arabieren. Zij ontketenden een oorlog in de hoop de joden de zee in te kunnen drijven. Dat mislukte; Israël kwam uit die oorlog tevoorschijn met betere grenzen waarbinnen West-Jeruzalem lag.

Wie nu teruggrijpt op het VN-plan uit 1947 onzegt Israël niet alleen het recht op West-Jeruzalem maar eveneens op delen van Noord-Israël, inclusief Nazareth, en delen van de Negev-woestijn, waaronder Beër Sjeva. Wie denkt dat een toekomstige vrede op het plan uit 1947 gebaseerd moet zijn, leeft in een waanwereld. Israël zal dat begrijpelijkerwijs nooit accepteren. En een land dat als bevriende natie, wat Europese landen hopelijk nog steeds proberen te zijn van de enige echte democratie in het Midden-Oosten, verlangt zulke gebieden eventueel op te geven, pleegt aan de vriendschap verraad.

Zo gek is het niet om je ambassade te vestigen in de stad die als regeringscentrum fungeert. Ook de Nederlandse ambassade in Israël bevond zich tot 1980 in Jeruzalem. Dat ons land in dat jaar zijn ambassade naar Tel Aviv verplaatste geschiedde onder invloed van een VN-resolutie waarin Israël werd veroordeeld. Toen al was de VN een organisatie waarin veel lidstaten zich door anti-Israëlische zo niet door ronduit antisemitische gevoelens lieten (en nog altijd laten) leiden. Een hoogst bedenkelijk sentiment, dat de Nederlandse politiek niet had mogen beïnvloeden.

Waar het op aankomt is of de Amerikanen Jeruzalem als ongedeelde hoofdstad van Israël erkennen, of dat zij in West-Jeruzalem de hoofdstad zien. Ook de plek waar de ambassade wordt gevestigd is in dit verband van belang. Ligt deze binnen de grenzen van het Israël van voor 1967, dan is de verhuizing verdedigbaar. In dat geval vormt zij eerder een signaal aan de Palestijnen dat de Verenigde Staten grenzen trekken aan de concessies die Israël in geval van een vredesovereenkomst zou moeten doen. Grenzen die objectief gezien een twee-staten-oplossing volstrekt niet in de weg zouden hoeven staan.

Woede

Op korte termijn zijn de kansen op vrede door het besluit van Trump natuurlijk niet vergroot. Nu waren die kansen toch al buitengewoon klein, dus wat dat betreft is er niet veel veranderd. Wel is de woede onder de Palestijnen flink opgelaaid, alsmede de (al dan niet gespeelde) verontwaardiging in de Arabische wereld als geheel. Westerse landen doen er wijs aan zich door die woede niet op sleeptouw te laten nemen. Al was het maar omdat deze woede blootlegt dat de Palestijnen en veel andere Arabieren in feite weigeren het Israël van tot 1967 te erkennen, of zelfs om zich bij het bestaan van een joodse staat als zodanig neer te leggen. Zolang zulke emoties bestaan, is vrede niet mogelijk. Dit is dan niet de schuld van Israël, en evenmin van Trump. De Palestijnen zelf laten zich aldus drijven door een haat die elke kiem van vrede bij voorbaat doet verschroeien. De Verenigde Staten zouden niet het enige Westerse land moeten zijn dat doordrongen is van het besef dat welke concessies men ooit ook van Israël zou verlangen, zelfverminking daar niet bij kan horen.

Patrick van Schie is historicus en directeur van de TeldersStichting, de liberale denktank van Nederland gelieerd aan de VVD. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel. Lees hier zijn eerdere columns. 

Lees ook de column van Stevo Akkerman: Trump heeft met Jeruzalem een belangrijke stap gezet naar het Laatste Oordeel

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden