Analyse Stikstofplannen

De ergste stikstofpijn voor de coalitie moet nog komen

Premier Mark Rutte en minister van landbouw Carola Schouten (op de achtergrond) ontvangen een delegatie van boeren op het Catshuis voor de presentatie van de stikstofplannen. Beeld Werry Crone

Stikstof is veruit het moeilijkste dossier voor het kabinet. En de pijn wordt nog veel erger. Als het nu al zo’n moeite kost, hoe moet dat dan bij volgende maatregelen? 

Niemand is blij met de stikstofplannen van het kabinet. Voor de bouwers geldt: eerst zien, dan geloven. De boeren vrezen nog altijd dat zij kind van de rekening worden. De oppositie gaat de plannen veel te ver of niet ver genoeg en voor de coalitie moet de echte test nog komen.

Vandaag wacht het kabinet tijdens een stikstofdebat een kritische Tweede Kamer. “Als dit pakket er had gelegen een maand nadat de rechter het stikstofbeleid afkeurde, dan had ik gezegd: hier staan goede dingen in”, reageert GroenLinks-leider Jesse Klaver. “Nu ligt er een half jaar na de uitspraak een noodpakket. Dat is volstrekt onvoldoende.”

Feit is dat de moeizaam tot stand gekomen maatregelen slechts een eerste stap zijn. Met de plannen kan volgend jaar de bouw van 75.000 woningen doorgaan, maar ze brengen maar 0,6 procent van de stikstofuitstoot terug. Om structureel te kunnen bouwen en om de natuur gezond te maken is volgens de Universiteit Wageningen een halvering van de uitstoot noodzakelijk. Voor de jaren na 2020 komt onvermijdelijk de landbouw aan bod, goed voor 45 procent van de Nederlandse stikstofuitstoot.

Kinderpardon

Wat het stikstofdossier voor de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie moeilijker maakt dan andere onderhandelingen, is dat de pijn niet eerlijk kan worden verdeeld. Bij het kinderpardon kon elke partij een veer laten om tot een compromis te komen. Voor vermindering van de uitstoot zullen vooral de VVD (maximumsnelheid) en straks het CDA (landbouw) moeten lijden.

Daarom is het begrijpelijk dat de VVD publicitair de ruimte krijgt, na het offeren van een kroonjuweel. Premier Mark Rutte licht tijdens een persconferentie twee keer als VVD-leider de ‘rotmaatregel’ toe. “Ik vind het als VVD’er verschrikkelijk dat de 130 verdwijnt. Maar ik kies voor banen boven snelheid. Als onnodig banen verdwijnen, kan geen VVD’er zichzelf met de Kerst meer in de spiegel aankijken.”

Ook krijgt de VVD een tegemoetkoming met het mogelijk terugbrengen van het aantal natuurgebieden. Het kabinet gaat in Brussel vragen of Nederland Natura 2000-gebieden kan schrappen, als er elders natuur bij komt. De kans dat de Europese Commissie hiervoor toestemming geeft, wordt binnen de coalitie nihil geacht, maar de andere partijen bieden de liberalen graag ‘comfort’.

Weguitbreiding

En zo meldt minister Cora van Nieuwenhuizen van infrastructuur nóg een VVD-succesje: de weguitbreidingen aan de A27/A12 bij Utrecht en de A1/A28 bij knooppunt Hoevelaken. Dat de door de snelheidsverlaging vrijgekomen ruimte om te bouwen, wordt gebruikt voor weguitbreidingen, steekt de linkse oppositie. Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren): “Als je gelijk weer vervuilende activiteiten plant, dan heb je niks geleerd van de stikstofproblemen.”

De houding van de VVD is verklaarbaar, maar risicovol. Direct na de persconferentie twitteren de rechtse oppositiepartijen PVV en Forum voor Democratie dat de VVD ‘GroenLinks-beleid’ uitvoert. “Van vroem vroem partij naar Bakfietspartij”, smaalt PVV-leider Geert Wilders.

Als de VVD nu al zo diep door het stof gaat, lukt het de fractie dan om nog eens te plooien bij verdere maatregelen? Binnen de coalitie wordt al getwijfeld of Lelystad Airport überhaupt moet opengaan, omdat vliegen ook bijdraagt aan stikstofuitstoot. Van Nieuwenhuizen heeft steeds gezegd dat het vliegveld hoe dan ook open moet.

En dan moet de grootste horde nog worden genomen: de veestapel. Inkrimping ligt vooral bij het CDA, maar ook bij de ChristenUnie, zeer gevoelig. Als de VVD van andere partijen eist ook een nederlaag te slikken, staat de stabiliteit van de coalitie op het spel.

Lees ook:
Zijn we langer of juist korter onderweg met 100 kilometer per uur?

Voor veel automobilisten is het een zure appel. Door de verlaging van de maximumsnelheid van 130 naar 100 kilometer per uur vrezen ze dat ze langer onderweg zijn. Maar is dat ook wel zo? 

VVD offert 130 km op voor ‘buurman in de bouw’

Op alle snelwegen overdag 100 km per uur. Hoe hard komt deze klap aan bij de VVD?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden