Column

De enige kleurenblinde van het land

Beeld Maartje Geels

Als een witte man zich kiplekker voelt tussen zwarte Nederlanders, als hij zich er op beroept ‘kleurenblind’ te zijn, mag hij dan van een zwarte man dezelfde tevredenheid verwachten als die zich omringd weet door witten?

Dat beweerde columnist Sylvain Ephimenco vorige week zaterdag in deze krant, op grond van zijn eigen ervaringen in een Rotterdamse atletiekvereniging, waar hij weleens de enige blanke was ‘in een zee van zwartheid’. Mengen is makkelijk, wilde hij maar zeggen, en bij elkaar klitten doe je alleen als ‘onveiligheid je selectieve gedachten is binnengeslopen’. 

Niet de ervaringen die je opdoet, of het beeld dat in jouw cultuur bestaat over wit en zwart bepalen je gevoel van veiligheid, maar gewoon je eigen besluit kleurenblind te zijn.

Was het maar zo simpel. Was het maar zo, dat de beelden die je tijdens je leven in Nederland binnenkrijgt van de zwarte, dan wel de witte mens, níet bleven plakken. Ephimenco mag zijn ervaringen hebben, hij mag ‘volkomen transparant’ naar de zwarte minderheid kijken, dat is dan een behoorlijk particuliere ervaring.

De enige kleurenblinde van het land

Over zwarten bestaan in Nederland - en daarbuiten - nogal wat cultureel bepaalde ideeën. Sunny Bergman geeft daarvan in haar film ‘Wit is ook een kleur’ een mooi voorbeeld. Het is een experiment: Nederlandse kinderen krijgen twee poppen te zien, een zwarte en een witte. Dan mogen ze zeggen wat ze van die poppen vinden. Welke pop is stout en welke slim?

Vrijwel alle kinderen, sommige zelf gekleurd, allemaal kroost van moderne ouders, noemen de zwarte pop ‘stout’ en de witte pop ‘slim’. Kleine Nederlandertjes: nu al niet meer kleurenblind.

Wat te doen? Witte mensen kunnen natuurlijk ontkennen dat ze ooit last hebben van vooroordelen. Ze zijn echt niet banger voor een groep zwarte jongens dan voor een groep witte. Ze kijken dwars door alle kleurverschillen heen. Als u zich in dit ideaalbeeld herkent zou ik zeggen: gefeliciteerd. U bent de enige kleurenblinde van het land, aan u is niets mis.

Dagelijkse confrontatie

Het is alleen een beetje raar daaruit de conclusie te trekken dat zwarte medelanders uw voorbeeld moeten volgen. Dat ze zich in een ‘zee van witheid’ net zo thuis moeten voelen als Ephimenco doet onder zijn zwarte sportvrienden. Want je thuis voelen in een club die jou op grond van je huidskleur beschouwt als slim, lijkt me toch stukken makkelijker dan je thuis voelen bij een club die jou op grond van je bruine kleur beschouwt als stout, als potentieel crimineel dus, en bovendien als minder slim. Dat zijn vernederende stereotypen.

Hoe het is om daar dagelijks mee geconfronteerd te worden, op school, op straat, op de voetbaltribune, weet ik niet uit eigen ervaring, want ik ben wit. Maar je kunt proberen te begrijpen wat dat betekent. Door met mensen te praten. Boeken te lezen. Films te zien. Dan ben je toch wat minder geneigd zwarte Nederlanders van ‘paranoïde gedrag’ te beschuldigen als ze zich in een zee van witheid wat minder kiplekker voelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden