Natuurdagboek

De ene vogelsnavel is de andere niet

Koolmees met vergroeide snavel.Beeld Koos Dijksterhuis

De kruisbek die hier laatst met zijn scheve snavel stond afgebeeld deed Jeanneke van der Linden denken aan de koolmees die afgelopen voorjaar in haar tuin op de zaden afkwam. Ze stuurde me een vage foto; er leken twee twijgjes aan zijn snavel te kleven, maar dat zou nog merkwaardiger zijn geweest dan een doorgegroeide snavel.

Van der Linden reageerde ad rem op de suggestie van takjes. 'Ruim vier weken lang op dezelfde plaats vastgeklemd? Boven en onder symmetrisch? Dat is dan wel heel hardnekkig. En dan toch nog flink kunnen eten? Ik geloof er niets van.' Zij speurde rond op internet en vond vergelijkbare snavels.

Vogelnavels groeien door, net zoals caviatanden en mensennagels. Ze slijten voortdurend door het gepik en gewroet en gepoets langs een tak. Scholeksters die tussen rotsen en basaltblokken hun kostje bij elkaar scharrelen hebben kortere snavels dan scholeksters op het strand.

Koolmezensnavels schommelen in lengte rond de twaalf millimeter. De snavels van Engelse koolmezen zijn gemiddeld een millimeter langer dan de snavels van Nederlandse koolmezen. Dat blijkt uit recent onderzoek van Nederlandse en Engelse biologen, die daarmee op 20 oktober het tijdschrift Science haalden.

Geëvolueerd

Het lengteverschil gaat gepaard met verschillen tussen genen die de snavelgroei bepalen. Wellicht is het lengteverschil dus geëvolueerd en geen gevolg van slijtage. De onderzoekers suggereren dat Britse mezen vaker gevoerd worden met silo's waaruit de langste snavels de meeste korrels kunnen plukken.

Volgens mij zijn er in Nederland weinig mezen die nooit in een tuin bijbeunen, dus het verschil zou nog groter moeten zijn met snavels van mensenschuwe mezen in afgelegen bossen. Maar die zijn nog niet gemeten.

Nog opmerkelijker dan de rare snavel van de mees bij Van der Linden in de tuin is wel dat ie ermee wist te overleven. "Het was een echte alfamees", meldt ze. "Hij joeg alle andere vogels weg, als hij wilde eten."

Iedere dag verwondert Koos Dijksterhuis zich over iets dat groeit of bloeit. Lees hier meer afleveringen van zijn Natuurdagboek

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden