De ene techniek is de andere niet

Een probaat middel om tot rust te komen, en gezonder dan valium. Bovendien kun je het lekker thuis doen, in je eentje. Maar de ene meditatie is de andere niet.

Meditatietechnieken verschillen. Tibetaans-boeddhistische stromingen houden er meer rituelen, toeters en bellen op na dan de ’kale’ zen.

Welke richting is de beste? Dat is een kwestie van affiniteit, zegt zenmeester Rients Ritskes. Maar de technieken hebben op een ’dieper niveau’ wel hetzelfde doel: „Mensen helpen zichzelf en elkaar gelukkiger te maken. Noem het christelijke barmhartigheid of in oosterse termen ’realisatie van je grote boeddhanatuur’.”

De instructies zijn steeds: concentreer je op je adem en probeer alle gedachten en storende emoties ’af te voeren’. Dan kan zich ’zuivere aandacht aandienen voor jezelf en je omgeving, en zuivere, échte emotie’, zegt Ritskes.

In de westerse cultuur is meditatie lang een bezigheid geweest van denkers, meent Mientje Luiken. Ze schreef er een boek over, ’Gij weet van mijn zitten’ (2000). Meditatie was volgens Luiken vooral een theologische en filosofisch overdenken van de Bijbel en van de geloofswaarheden. Lichaam, ervaringen en emoties kwamen er niet aan te pas.

Voor oosterse spirituele tradities is het lichaam juist een bron van stilte. Boeddhistische meditatievormen als za-zen en de zenmeditatie verspreidden zich over de wereld. Vanwege zijn eenvoud van vorm en neutraliteit is juist za-zen goed in te passen in andere culturen, zoals de christelijke.

De jezuïet Hugo Enomiya-Lasalle (1898-1990) ontwikkelde een christelijke meditatiemethode die za-zen combineert met bijbelse beelden, teksten en symbolen.

Monniken in de Abdij Maria Toevlucht in Zundert praktiseren deze methode, die de oude monastieke gebedscultuur verbindt met de diepte-inkeer van za-zen. Heel wat Nederlanders hebben in de loop der jaren de weg naar dit klooster gevonden.

De christelijke meditatieopvatting gaat ervan uit dat in de innerlijke stilte waartoe za-zen leidt, zich een Aanwezigheid kenbaar kan maken. Zoals in het bijbelverhaal van de profeet Elia, die zich terugtrok in een grot op de berg Horeb (1 Koningen 19). Zijn stilte wordt verstoord door storm, onweer en bliksem. Pas als hij die natuurkrachten heeft weerstaan, ervaart hij in het ruisen van de stilte een Aanwezigheid. Dat helpt de profeet weer op weg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden