De ene kunstenaar is de andere niet

De auteur is beeldend kunstenaar. Zij schreef deze reactie met hulp van mr. Petra Dijk.

In beginsel klopt dit. Maar de activiteiten van Beeldrecht zijn erop gericht om aan dit brede begrip, via proefprocessen, een zodanig dwingende interpretatie te geven dat deze maatstaf wordt. En het lijkt er steeds meer op dat dit meer in het belang van het floreren van de stichting is, dan dat van de aangeslotenen.

De directeur stelt, dat de betrokken kunstenaars op de jaarvergadering hun mening kunnen geven over het beleid van de stichting. Dat kunnen zij inderdaad, maar die mening heeft geen enkele invloed op het reilen en zeilen van Beeldrecht. Waarom? Omdat Beeldrecht een stichting is, de meest ondemocratische vorm van organisatie. De opvattingen van de aangeslotenen hebben geen invloed op het beleid van het bestuur, dat naar eigen goeddunken kan handelen. Ik vermoed dat dit onvoldoende bekend is bij degenen die zich laten vertegenwoordigen en die zo'n belangrijk aspect van hun kunstenaarschap uit handen geven.

Op de laatste ledenvergadering, herfst '94, stelde een aanwezige kunstenaar voor een schriftelijke enquête te houden onder de aangeslotenen over de behoefte aan nuancering bij het opleggen van vorderingen. Het bestuur vond dit niet nodig. Ook gezien artikel 2 van de statuten van Beeldrecht, 'het behartigen van de gemeenschappelijke en individuele belangen van beeldende kunstenaars', kun je zeker vraagtekens zetten bij het huidige beleid van Beeldrecht. Individuele behoeftes komen niet aan de orde. En deze zijn juist relevant in een auteursrechtbeleid. Een beginnend of halfweg gevorderd kunstenaar heeft volstrekt andere prioriteiten dan een Karel Appel of Corneille. Voor de eersten zijn publikaties een middel tot inkomstenverwerving, voor de laatsten een belangrijke bron van inkomsten op zich.

Berendsen voert ook aan dat de pers helemaal niet bang hoeft te zijn voor Beeldrecht, gezien de 'bevredigende regeling' die met NRC Handelsblad getroffen is. Die krant denkt daar zelf heel anders over. Hoofdredacteur Ben Knapen meldt desgevraagd, dat slechts “onder voorbehoud en met ongenoegen” tot een regeling met Beeldrecht is besloten. NRC Handelblad werd als eerste krant het doelwit van Beeldrecht. Om “van het gezeur” af te zijn en omdat de andere, nog niet belaagde, kranten niet in een tegenactie mee wilden gaan, werd een bedrag geboden.

Zoals we in de pers hebben kunnen lezen, ligt dat nu anders. Het is ondoenlijk voor één enkele krant, duizenden guldens in processen te investeren om het beginsel van vrije nieuwsgaring en citaatrecht te verdedigen. Maar hoe meer contracten Beeldrecht afsluit, hoe meer financiële armslag, hoe meer proefprocessen zij zal voeren.

Beeldend kunstenaars moeten zich gaan afvragen of deze, in hun naam gevoerde, oorlog ook echt in hun belang is. Mijns inziens moet een auteursrechtorganisatie, die claimt een wettelijke vertegenwoordiger van zoveel kunstenaars te zijn, tenminste een andere organisatievorm hebben.

Nuancering en individuele belangenbehartiging blijven dan niet alleen een holle frase.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden