'De elite voedt zelf het populisme'

Demonstratie tegen rechts populisme in Duitsland. (AFP) Beeld
Demonstratie tegen rechts populisme in Duitsland. (AFP)

Sociaal democraten en christen demoraten in Noord-Europese landen zijn zelf mede schuldig aan de opkomst van het populisme. Hun neerbuigende houding tegenover de angsten van gewone burgers is mogelijk de reden dat het verzet tegen de elite zo groot is.

Dat zegt Ian Buruma, hoogleraar democratie en mensenrechten aan de Bard College in New York.

Hoe om te gaan met deze ontwikkeling, vraagt Buruma zich af in de Britse krant The Guardian. “Een mogelijke oplossing is om populisten op te nemen in de regering als zij voldoende stemmen krijgen”, zegt Buruma. “Natuurlijk, de nazi’s van Hitler grepen direct de macht in Duitsland nadat zij naar de macht waren gestemd, maar het huidige Europese rechts is anders dan de nazi’s. Zij gebruiken geen geweld en breken geen wetten. Nog niet. Waarom hen zolang geen echte politieke verantwoordelijkheid geven?”

Gedogen slecht idee

De gedoogvariant zoals VVD, CDA en PVV hebben afgesproken, is volgens Buruma de slechtste oplossing. “Zolang Wilders en zijn Europese bondgenoten buiten de regering blijven, ontbreekt de prikkel hun onverdraagzame retoriek te temperen en te stoppen met het opstoken van vijandigheden naar etnische en religieuze minderheden.”

In Oostenrijk kreeg de extreemrechtse partij van Jorg Haider begin deze eeuw wel regeringsverantwoordelijkheid. Gevolg was dat een deel van de partij een meer gematigde toon wilde aanslaan om de coalitie niet in gevaar te brengen, met als resultaat dat de partij door onenigheid uit elkaar viel.

Fluwelen handschoen van conservatieven

Buruma signaleert een onvergeeflijk zachte aanpak van de populisten, vooral door de meer conservatieve partijen. “ Er zijn tal van manieren om terug te vechten, maar niet met gedateerde ideologieën. Degenen die het gevaar zien van een culturele oorlog met moslims of het vijandig brandmerken van minderheden, moeten in staat zijn de publieke opinie met praktische argumenten te beïnvloeden. Alleen waarschuwen tegen racisme of het multiculturalisme promoten, voldoet niet meer.”

Wie tegen populisme strijdt, moet Europeanen duidelijk maken dat migratie voor hun eigen bestwil is. Buruma wijst op de vergrijzing als gevaar voor de Europese welvaart. Immigratie kan dit probleem oplossen. Daarnaast staat Europa met de steun van alle gezagsgetrouwe moslims sterker tegen het internationale islamterrorisme. “Europa wordt niet veiliger onder politici die beweren dat we in oorlog zijn met de islam. Integendeel, door hun invloed wordt het leven niet alleen minder geciviliseerd, maar ook gevaarlijker.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden