De eeuwige spagaat van biculturele boegbeelden

Biculturele boegbeelden hebben het zwaar in Nederland. Wie in twee culturen staat, belandt vanzelf in een spagaat.

De woorden van Ahmed Aboutaleb bij zijn afscheid van Amsterdam klinken betrokkenen bekend in de oren: „Ik bevond me regelmatig in een spagaat”, zei de voormalige wethouder.

Biculturele boegbeelden hebben het zwaar, ze hebben het gevoel het nooit helemaal goed te kunnen doen. Aboutaleb erkende er ’perioden van permanente slapeloosheid’ van te hebben gehad.

„Dat heb ik ook. Terwijl ik nooit echt ben bedreigd en wél zonder bodyguards over straat kan”, zegt Driss el Boujoufi (62), die al bijna veertig jaar voorop gaat in de strijd tegen vooroordelen en achterstelling.

„Je doet het per definitie nooit goed. Als je kritisch bent ten opzichte van je eigen groep, ben je voor sommige mensen een held. Maar voor migranten ben je dan een bounty die zich slijmend omhoog werkt”, sprak Aboutaleb, die Amsterdam verruilde voor een functie als staatssecretaris van sociale zaken.

Hoge bomen vangen veel wind. Van alle kanten. Fatimazohra Hadjar, onderwijs- en opvoedingsconsulente in Amsterdam-West, schetst het probleem van het biculturele boegbeeld dat Kop van Jut wordt. En niet alleen dankzij Wilders en consorten.

„Als een allochtoon ergens achter een microfoon iets zinnigs zegt, vliegt iedereen er op af. Dan wordt hij omarmd, gepamperd en opgehemeld. Maar daarmee voelen alle andere Marokkaantjes zich nog verder naar beneden getrapt.”

„Je bent er niet voor allochtonen of voor autochtonen. Je doet het voor een beter Nederland. Voor iedereen”, zegt El Boujoufi, vice-voorzitter van de Ummon, de Unie van Marokkaanse Moslim Organisaties in Nederland. „Je moet alles uitleggen. Eindeloos uitleggen. De ene keer aan de autochtonen, de andere keer aan allochtonen die je niet willen begrijpen.”

„Ik zie boegbeelden om me heen afhaken, uit angst of frustratie. Dat krijg je als je na elke stap vooruitgang weer een halve meter terug moet. Nu is de sfeer bijvoorbeeld verziekt door dat gedoe over paspoorten. Natuurlijk gaat het niet over paspoorten, maar over mensen die ons er niet bij willen hebben. Dat is geen sfeer om aan je bruggetje te bouwen. Daar lig ik wel eens wakker van. Maar als je weer eens een nachtje wél goed slaapt, weet je dat je niet mag opgeven. Want dan krijgen de grootste schreeuwers gelijk. Aboutaleb houdt ondanks alles toch ook vol?”

De meiden van Halal zeiden eerder deze week het na drie tv-seizoenen beu te zijn nooit gewoon Nederlander, maar altijd die ’Marokkaanse hoofddoekjes’ te zijn. „We zijn toe aan iets anders”, zei Hajar, de jongste van de drie zussen. „Ik zou best Lingo willen presenteren”, zei Jihad. Het hoeft toch niet altijd over mijn religie of het nog maagd-zijn te gaan, verzuchtten de drie in De Pers. Ook zij werden regelmatig van twee kanten bekogeld.

El Boujoufi had het ook regelmatig met de eigen achterban te stellen. De moslimvoorman reageerde gematigd in de affaire rond de Deense spotprenten, noemde Mohammed B. een foute moslim, ziet een terrorist als iemand die zich ook tegen de islam keert en herdacht de Kristallnacht als aanklacht tegen oprukkend antisemitisme.

„Het is allemaal de moeite waard geweest. Ik zie nu allochtonen bij de herdenkingen van 4 en 5 mei. We zijn op weg naar een beter Nederland. Toen ik hier 42 jaar geleden kwam, dacht ik dat het twintig jaar zou gaan duren. Nu hoop ik dat mijn kleinkinderen opgroeien in een land zonder onderscheid. Nee, ik heb nog geen kleinkinderen, mijn dochter heeft blijkbaar geen haast. Dat geeft me dus nog wat tijd. Tot dan beschouw ik alle kleinkinderen van alle allochtone Nederlanders als de mijnen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden