De 'eeuwige eenzame', de 'gevangene van verlangen'?

God, de almachtige, haalde diep adem. Totdat hij zijn adem niet meer in kon houden. De zucht die volgde blies hij in bij Adam, de eerste mens. En zo kwam de mensheid tot leven. Met een zuchtje goddelijke adem in ieder mens; van de heilige tot de zondaar.

Ik vind het één van de mooiste beelden voor het begin van de schepping. Het idee dat iedereen dat goddelijke stukje levensadem in zich heeft. Dat we daarmee onzichtbaar met iedere medemens verbonden zijn, hoe verschillend in uiterlijk of opvattingen ook. Wat onopgelost blijft, is de vraag waaróm God besloten heeft ons die adem in te blazen. Wat is toch de reden, dat God ons zo doelloos laat rondkrioelen op deze aarde? Nu ben ik bij lange na niet ijdel genoeg om te veronderstellen dat ik dit eeuwige raadsel in een krantenstukje op de donderdag kan oplossen. De vraag diende zich alleen toevallig aan de afgelopen tijd, op verschillende momenten. In alle gesprekken kwam een beroemde overlevering naar boven. Daarin spreekt God zelf en zegt hij:

"Ik was een verborgen schat en verlangde ernaar, gekend te worden." Het is één van de bekendste en meest geliefde overleveringen die over de hele islamitische wereld gebruikt wordt om de creatie van de mens in filosofische termen te verklaren.

In een andere variatie van deze overlevering creëerde God de mens omdat hij eenzaam was en gekend wilde worden. In weer een andere versie wilde God liefhebben en geliefd worden, door middel van de mens.

Het zijn allemaal elegant geformuleerde antwoorden bij het zoeken naar Gods beweegredenen om ons hier neer te planten. Ze schampen langs een antwoord - en toch zijn ze het niet.

Kijk bijvoorbeeld nog even terug naar de tweede zin van dit stukje: daar staat dat God iets niet kon - namelijk zijn adem inhouden. Kijk naar de genoemde overleveringen: daarin was God eenzaam, wilde hij gekend worden of schiep hij ons uit een de drang tot wederkerige liefde. In woorden van verschillende mystieke dichters wordt God zo getransformeerd tot 'eeuwige eenzame' of zelfs de 'gevangene van verlangen'.

Al deze formuleringen gingen me net een paar stappen te ver. Dat we God en schepping met ons menselijk verstand niet kunnen bevatten: akkoord. Dat we daarom God als het ware meesleuren in onze menselijke begrenzingen en hem alleen in beperkte termen kunnen beschrijven: logisch. Maar dat is iets anders dan God zélf als begrensd omschrijven. Voor mij kan God nooit als eenzaam, verlangend of anderszins onmachtig aangeduid worden. Daarmee haal je zijn grootsheid en perfectie naar beneden en dat lijkt me in ieder geval één ding, waar we niet voor geschapen zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden