De eerste VS-gezant met Neêrlands bloed

De naam van Harmanus Bleecker is gevestigd. (Trouw)

Het nieuws van vandaag heeft voorgangers in de geschiedenis. Fay Hartog-Levin, de nieuw aangetreden ambassadeur van Amerika in Den Haag, heeft meerdere voorgangers gehad die net als zij van Nederlandse afkomst waren.

Het compliment van Willem I was niet mis. „U spreekt beter Nederlands dan wij in Holland”, zei de koning tegen Harmanus Bleecker, die net aan hem werd voorgesteld als nieuwe zaakgelastigde van de Verenigde Staten. Nu is het natuurlijk ook bijzonder dat iemand, die nooit eerder in Nederland was geweest zo goed onze taal sprak. Maar de koning is ongetwijfeld ook gecharmeerd geweest van het archaïsche taalgebruik. Want Bleecker sprak het Nederlands dat zijn voorouders in 1657 uit Meppel naar de Nieuwe Wereld hadden meegenomen.

Een gelukkige samenloop van omstandigheden kan de benoeming van de eerste ’ambassadeur’ van Nederlandse afkomst, 170 jaar geleden, worden genoemd. De Bleeckers hadden zich via de handel in bevervellen opgewerkt tot een van de toonaangevende families aan de oevers van de Hudson in het midden van de staat New York. In de ruime omgeving van de huidige staatshoofdstad Albany. Harmanus, een gevierd jurist, politicus en universiteitsbestuurder was ook de grote deskundige in zijn elitegemeenschap als het ging om de Nederlandse taal en de Nederlandse cultuurverschijnselen in Upper New York.

Iets buiten Albany, in het dorp Kinderhook, was inmiddels een leeftijdgenoot van Nederlandse afkomst, en vriend, bezig aan een carrière in de politiek. „Als ik ooit president van Amerika word, Bleecker, benoem ik jou tot gezant in Nederland”, zei Martin Van Buren schertsend. Acht jaar later, op 4 maart 1837, was Van Buren president. Maar Bleecker hoorde niks meer.

Tot hij eind 1838 op reis ging naar Europa. In Londen kreeg hij een brief met de mededeling dat hij vijf weken eerder was benoemd tot zaakgelastigde in Den Haag. Hij kreeg een toelage van 4500 dollar per jaar en de benoeming zou ingaan als hij zich aan de Nederlandse minister van buitenlandse zaken had voorgesteld. Bleecker vond het jammer dat hij ’slechts’ zaakgelastigde was geworden en de toelage was onvoldoende om zijn assistent van te betalen, zodat dat uit eigen zak moest, maar voor de rest voelde hij zich prima op zijn gemak op zijn nieuwe standplaats.

Aan de politieke situatie en het maatschappelijke bestel in Nederland moest de diplomaat erg wennen, zo blijkt uit een verhandeling uit 1987 van Cees van Minnen, de directeur van het Middelburgse Roosevelt Study Center (’Percepties van een Amerikaans gezant; Harmanus Bleecker in Nederland. 1839-1842’). Hij was een overtuigd republikein, maar vond het verzet tegen het tweede huwelijk van Willem I belachelijk. De hogere klassen kenmerkten zich door lichtzinnigheid, kruiperigheid en het overwaarderen van kleinigheid en ceremonie. Monarchie en aristocratie waren, naar Bleeckers mening, schuldig aan tal van maatschappelijke ontsporingen.

Tijdens zijn Haagse ambtsperiode was er weliswaar een troonswisseling maar ook onder Willem II voorzag Bleecker geen liberale wind in Nederland – en Europa – opsteken. Daarom legde hij zich er maar op toe om de lof te zingen van de vooruitgang in Amerika. Dat lichtende voorbeeld had in de Oude Wereld bijvoorbeeld mensenrechten en welzijn duidelijk verbeterd. Amerika was een baken van hoop voor de mensheid.

Met het verdwijnen – na één ambtstermijn – van zijn vriend Martin uit het Witte Huis, werd het verlangen bij Bleecker om terug te keren naar Amerika sterker. De na een mislukte romance in zijn jonge jaren ongetrouwd gebleven Bleecker sloeg – bijna 63 jaar oud – nog even de 28-jarige welgestelde Haagse Bastiana Mentz aan de haak en keerde terug naar Albany. Van Buren gaf hem wel opdracht voor beiden ’een eerste klas Hollandse koe’ mee terug te brengen. Hij werd, bijna zeventig geworden, in 1949 begraven op Albany Rural Cemetery. Maar Bleecker Street in Manhattan en Bleecker Hall (1898) en Bleecker Stadium (1930) hebben zijn (familie)naam in Albany gevestigd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden